برگی از تاریخ: سرنوشت سر و پیکر بی سر
۹۰۱ بازدیدجمعه ۰۷ اردیبهشت ۱۳۹۷ - ۱۲:۲۸
این مطلب توسط کاربران طرفداری ارسال شده است و دیدگاه طرفداری نیست.
میرزا کوچک خان جنگلی پس از چندین سال مبارزه و جنگ و گریز علیه نظام مستبد شاهنشاهی، در مسیر حرکت به طرف خلخال در کوههای تالش درحالیکه بسیاری از یاران جنگلی خود را در از دست داده بود، همراه با تنها یار وفادارش، گائوک آلمانی معروف به هوشنگ گرفتار بوران و طوفان گردیده و سرانجام زیر فشار سرما و برف در ۱۱ آذر ۱۳۰۰، درحالی که میرزا، هوشنگ را به کول گرفته بود، به شهادت می رسند.
? خبر درگذشت میرزا به گوش محمدخان سالارشجاع برادر امیر مقتدر طالش که از بدخواهان میرزا بود، می رسد. نامبرده به همراه شماری تفنگچی به خانقاه گیلوان خلخال رفته و اهالی را از دفن اجساد منع می کند. سپس به یکی از همراهانش به نام رضا اسکستانی از اهالی روستای اسکستان خلخال دستور می دهد، سر یخ زده میرزا را از بدنش جدا کند.
? جسد بدون سر میرزا کوچک خان در گورستان دهکده به خاک سپرده شده و به دستور محمدخان سالار شجاع سر بریده ی میرزا را به رشت برده و به فرمانده ی پادگان تحویل می دهند.
سر بریده ی میرزا کوچک خان جنگلی را مدت ها در کنار سربازخانه به نمایش گذاشتند.
? امیر پنجه محمد قلی، رئیس قوای گیلان نامه ای به شرح زیر را برای رضاخان ارسال و تعیین تکلیف می کند:
«حسبالامر تلگراف مبارک نمره ۹۶۵ فوری برای تعقیب و دستگیری میرزا کوچک عده فرستاده، چهار روز متوالی مشغول تعاقب بودند بالاخره از شدت تعقیب قزاقان میرزا کوچک از هر طرف عرصه را برای خود تنگ دیده خود را به کوههای ماسال کشیده بود. عده قزاق هم در تعاقب مشارٌالیه حرکت کرده، در بین راه هم یک تصادفی واقع شد، میرزا نعمتالله داماد حسن خان کیش دره [ای] مقتول مابقی باز فرار میکنند. از طرف دیگر طالشها هم برای جلوگیری از فرار میرزا کوچک عده [ای] فرستاده بودند، بالاخره میرزا کوچک و گائوک به طرف گردنه گیلوان خلخال متواری شده در آنجا از شدت سرما تلف شدهاند. قبل از اینکه قزاقهای تعاقبکننده برسند مابین طالشها و طارمیها سر نعش گفتگو شده طالشها سر نعش را بریده بودند که قزاقان سر رسیده و سر را گرفته حمل به شهر مینمایند. اینک سر بریده در دفتر حاضر است، هر طور دستور می فرمائید اطاعت شود. نعش گائوک هم در همان گردنه افتادهاست».(۱)
? خالو قربان سر بریده را به رسم ارمغان به تهران نزد رضا خان برده و به دستور سردار سپه، سر میرزا را در قبرستان چهار راه حسن آباد که اکنون محل آتش نشانی است دفن می کنند.
بعد یکی از یاران قدیمی میرزا به نام کاس آقا حسام سر میرزا را محرمانه از گورکن تحویل و به رشت برده و در محلّی موسوم به سلیمان داراب به خاک می سپارد.
? پس از شهریور ۱۳۲۰ آزایخواهان گیلان محرمانه جسد میرزا را از قصبه ی خانقاه به رشت آورده و در جوار سر بریده میرزا مدفون می نمایند.
✅پی نوشت:
۱)گزارشهای کنسول گریهای بریتانیا در ایران ترجمه غلامحسین میرزا صالح، فروپاشی قاجار و برآمدن پهلوی