داشتن یک گلخانه در حیاط خانه؛ چیزهای دلپذیرتر کمی در جهان پیدا میشود. ساخت یک گلخانه در نزدیکی محل زندگی، سرگرمی محبوب بسیاری از بزرگان تاریخ مدرن بوده است. وقت گذراندن با گیاهانی که میتوان آنها را مثل فرزند پرورش داد و رسیدگیشان کرد، یکی از مفرحترین سرگرمیهای روزانه است. بااینحال این کار پیچیدگیهای بسیاری نیز دارد. باید چیزهای زیادی در مورد چیزهای زیادی بدانید. باید تجربه به دست بیاورید، امکان شکست پروژهها کم نیست و البته نیاز به وجود هزینه اولیه وجود دارد. در این مطلب قصد داریم بیشتر به موضوع آخر برسیم. چطور میتوان گلخانهای کوچک بسازیم؟ چه نیازهایی وجود دارد و چطور میتوان آنها را مرتفع کرد. با خوبو همراه باشید.
گلخانه چیست و به چه چیزی گلخانه میگوییم؟
به محیطی بسته که با اسکلتی مسقف و با پلاستیک کلفت یا شیشه محدود شده باشد تا پوششی گیاهی را حفظ نماید، گلخانه یا به انگلیسی greenhouse میگویند. هدف از این بسته نگهداشتن هوای گلخانه، این است که اثر گلخانهای به وجود بیاید و گرما، رطوبت، نور و حتی دیاکسیدکربن محفوظ و قابلتنظیم بماند. به کمک گلخانه میتوان گیاهان را از گرما و سرما در امان نگه داشت و همینطور شرایط را برای حفظ کیفیت هر گیاه خاص، به شرایط ایدئال رساند.
گلخانهها میتوانند ثابت یا متحرک باشند. همینطور به لحاظ ساختاری، میتوان گلخانهها را به دستههای زیر تقسیم کرد:
- یکطرفه: کنار دیوار یا گلخانهای دیگر ساخته میشود. دیوار شمالی با مصالح ساختمانی و دیوارهای شرقی و غربی آجری خواهد بود. دیوار جنوبی، کوتاهتر از بخش شمالی است و زاویه سقف با سطح، چیزی بین 30 تا 55 درجه خواهد بود. گلخانهای اینچنین برای جوانهزنی بذر یا گلهای پیازی کاربرد دارد.
- نیمه دوطرفه: سقف آن دو شیب غیرمساوی دارد و دیوار شمالی، بلندتر از جنوبی است. در مناطق کمنورتر برای محلهای غیرتجاری و منازل کاربرد دارد.
- دوطرفه: پهنای سقف دو طرف یکسان است. جنس دیوارها بتنی، سیمانی یا چوبی است و ارتفاع بین 60 سانتیمتر تا یک متری خواهد بود. شیوه گرانی برای تولید گلخانه است اما کارایی بالایی دارد.
- سقف قوسی: به آن نیمه استوانهای هم میگویند. اسکلت این گلخانه از لوله آب است که قوسی 180 درجه میگیرند.
- شیوههای دیگری مانند سقف گنبدی، تونلی و دندانهای هم وجود دارد که کمتر محل بحث هستند.
وقتی گلخانه وجود داشته باشد، باغبانی به شکلی حرفهایتر و کاراتر پیش برود. تولید بیشتر خواهد شد، امکان صرفهجویی در مصرف آب به وجود میآید و کشاورزی وابسته به شرایط جوی نخواهد بود.
گلخانه باید چطور باشد؟
برای ساخت گلخانه باید شرایطی فراهم بیاید. برای مثال باید به شکلی آن را ساخت که بیشترین دریافت نور اتفاق بیفتد. جریان هوای داخل گلخانه اهمیت بسیار دارد و باید به آن دقت شود. گردش هوا باید به شکلی باشد که هوای تازه به برگها برسد تا گیاه اکسیژن ساتع کند و دیاکسیدکربن به دست بیاورد. مهمم است که بتوانید شرایط را برای فتوسنتز مهیا کنید. همینطور آبیاری مسئله مهم دیگری است که باید به صورت بارانی یا قطرهای انجام شود.
چارچوب یا اسکلت گلخانه، پوشش شفاف، راهروها، هواکشها و اتاق کار؛ بخشهای مختلف هر گلخانه هستند. اسکلت در گذشته بیشتر از جنش چوب بود؛ اما حالا آهن، آلومینیوم و فولاد کاربرد بیشتری دارند. وزن اسکلت، وزن پوشش، نیروی باد و نیروی وزن برف نیز از عوامل دیگری هستند که باید به آنها دقت شود. اسکلت باید سبک، محکم، مقرونبهصرفه و با حداقل دشوار نگهداری باشد و کمترین سایه را ایجاد کند.
لوازم و تجهیزات گلخانه
راهاندازی گلخانه به لوازم متعددی نیاز دارد که باید آنها را بشناسید و اقدام به تهیه آنها کنید. شاید بد نباشد که سری به بورس تجهیزات گلخانه در تهران بزنید و صحبتی با فروشندههای مجرب و باتجربه داشته باشید. در ادامه برخی از این لوازم را به شما معرفی خواهیم کرد.
- خاک: شاید چندان ملموس نباشد. آخر خاک همهجا وجود دارد. بااینحال برای داشتن گلخانههای باکیفیت، به خاکی مرغوب نیاز دارید که همهجا در دسترس نیست. صحبت از خاکی غنیشده است که برای کاشت بذر و رشد آن بتواند ایفای نقش کند. در این خاک باید انواع املاح و مواد معدنی موردنیاز گیاه پیشبینی شده باشد. در فروشگاههای ابزار گلخانه، خاکهایی ترکیبشده با موادی مانند کوکوپیت، پرلیت، کمپوست وجود دارد.
- گلدان: گلدانها باید در اندازههای متنوع برای گیاهان با سایزها و نیازهای متفاوت، با زهکشی مناسب تهیه شوند.
- سینی کاشت بذر: این سینیها در هنگام کاشت بذر، باعث دسترسی و صرفهجویی در فرایند تکثیر و بذرپاشی میشوند. همینطور به حفظ رطوبت کمک میکنند.
- ابزارهای باغبانی: ابزارآلات متنوعی برای باغبانی نیاز است که از آن جمله میتوان به ابزارهای مربوط به هرس، قیچی، قلمموی کوچک، رشته، مداد تیز شده، بیلچه و ماله اشاره کرد.
- اسپری: برای مهپاشی، آفتکشی و ضدعفونیکردن کاربرد دارد.
- تهویه و دماسنج: گیاهان حساس هستند و نوسانات، باعث واکنش آنها میشود. برای همین گلخانهدار باید دقت زیادی به دما و کیفیت هوا به خرج بدهد. نصب سیستمهای هیدرولیک در گلخانه به صورت خودکار باعث تهویه دلخواه میشوند در بسیاری از گلخانهها متداول هستند.
- کفپوش: با استفاده از کفپوش، میتوان زهکشی را ایجاد نمود و از رشد علف هرز جلوگیری به عمل آورد.
خرید نهال
تهیه نهالی دارای مرغوبیت از مراحل مقدماتی کار در ساخت گلخانه یا باغ است. برای این کار باید فاکتورهای متعددی موردتوجه قرار بگیرد.
- انتخاب نوع نهال: بسیار مهم است که به شرایط اقلیمی و آبوهوایی منطقه دقت شود. همینطور اینکه بازار فروش این نوع نهال، در منطقه یا خارج از آن وجود دارد یا خیر.
- سازگاری نهال: باید بتوانید نهال تهیهشده را با گلخانه یا باغ خود سازگار کنید. باید شرایط ایدئال گیاه را یافته و آن را به وجود بیاورید وگرنه شکست خواهید خورد.
- کیفیت و سلامت نهال: مهم است که از کیفیت نهال مطمئن شوید. اگر دانش و تجربه کافی را در این زمینه ندارید، از شخصی خبره کمک بگیرد تا نهالی سالم را تهیه کرده باشید.
بهعنوان یک نمونه میتوان به مسئله خرید نهال گردو اشاره کرد. گردو میوهای محبوب است که در نقاط مختلفی از کشور پرورش داده میشود. این میوه نژادهای مختلفی دارد که میتوان با بررسی و پرسوجو از متخصصین امر، متوجه شد کدام نوع آن مناسب اقلیم محل زندگی شماست.