طرفداری | اعضای تیم ملی فوتبال ایران بامداد یکشنبه در حالی وارد فرودگاه شهر تیخوانا در مکزیک شدند که پیکسلهایی با طرح «۱۶۸#» را روی یقه کتهای خود نصب کرده بودند؛ اقدامی که توجه رسانهها را به خود جلب کرده و شائبه نقض قوانین فیفا را برانگیخته است.
بنابر گزارش وبسایت اتلتیک، این نشان که به شکل هشتگهای فضای مجازی طراحی شده، یادبود ۱۶۸ کودکی است که در جریان نخستین روز از درگیریهای نظامی میان آمریکا و ایران (۹ اسفند ۱۴۰۴)، بر اثر اصابت موشک به یک مدرسه ابتدایی در میناب جان خود را از دست دادند. پیشتر روزنامه نیویورک تایمز به نقل از مقامات آمریکایی و منابع آگاه از تحقیقات اولیه، گزارش داده بود که بررسیهای نظامی، مسئولیت واشینگتن در این حمله موشکی مرگبار را تایید میکند؛ هرچند این گزارش هنوز از سوی دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، یا دولت این کشور به طور رسمی تایید نشده است.
ملیپوشان ایران عصر شنبه هنگام ترک اردوی تدارکاتی خود در آنتالیای ترکیه این نشانها را به همراه نداشتند، اما در طول پرواز و پس از توقف هواپیما در اسپانیا جهت سوختگیری، آنها را روی یقه کتهای سرمهایرنگ خود نصب کردند.
آیا این اقدام نقض قوانین فیفا به شمار میرود؟
استفاده از این نشانها در محیطهای غیرمسابقاتی مانند زمان ترانزیت و سفر، از منظر حقوقی در «منطقه خاکستری» آییننامههای انضباطی قرار دارد. با این حال، بروز چنین رفتارهایی نشان دهنده آن است که تنشهای ژئوپلیتیکی جاری میان دو کشور، احتمالاً اتمسفر مسابقات جام جهانی را نیز تحتالشعاع پیامهای سیاسی قرار خواهد داد.
طبق قوانین صریح فیفا:
پوشش و تجهیزات اعضای تیمها نباید حاوی هیچگونه شعار، بیانیه یا تصاویر سیاسی، مذهبی و شخصی باشد. در صورت نقض این بند، بازیکنان یا تیم مربوطه با جریمههای نهاد برگزارکننده یا فیفا مواجه خواهند شد.
این قانون تمامی بازیکنان و کادر فنی حاضر بر روی نیمکت را در بر میگیرد؛ بنابراین، در صورتی که امیر قلعه نویی، سرمربی تیم ملی ایران، این نشان را در جریان مسابقات روی لباس خود نصب کند، با محرومیت و جریمه قطعی مواجه خواهد شد. در آییننامه فیفا تصریح شده است که گرچه تعریف مصادیق «تخلفات سیاسی» تا حدودی مبهم است، اما هرگونه شعار، بیانیه یا تصویر مرتبط با اشخاص حقیقی (زنده یا فوت شده) و رویدادها یا اقدامات خاص سیاسی، مطلقاً ممنوع است.
پیشینه اقدامات مشابه از سوی تیم ملی ایران
این نخستین بار نیست که کاروان فوتبال ایران توجه افکار عمومی را به این واقعه جلب میکند. در جریان بازیهای دوستانه فروردین ماه، بازیکنان تیم ملی ایران پیش از آغاز دیدار با نیجریه، هنگام پخش سرود ملی، به نشانه یادبود قربانیان، کیفهای مدرسهای را در دست گرفتند. چند روز بعد و پیش از بازی با کاستاریکا نیز اعضای تیم، تصاویری از جانباختگان و بناهای ورزشی و میراث فرهنگی آسیب دیده در جریان حملات هوایی را به نمایش گذاشتند.
اگرچه این اقدامات جنبه بزرگداشت و یادبود داشت، اما ساختار آن در جریان مسابقات رسمی، نقض آشکار قوانین فیفا در منع نمایش نمادهای سیاسی تلقی میشود. در آن مقطع، فدراسیون جهانی فوتبال در پاسخ به پیگیریهای اتلتیک اعلام کرد که هرگونه اقدام بعدی بر اساس مبانی انضباطی این نهاد صورت خواهد گرفت، اما در نهایت جریمه یا بیانیه رسمی صادر نشد؛ آن هم در شرایطی که جیانی اینفانتینو، رئیس فیفا، خود در ورزشگاه حاضر بود و از نزدیک شاهد این ماجرا بود.