طرفداری | اردن با نام رسمی «پادشاهی هاشمی» کشوری محصور در قلب تنشهای غرب آسیا است. همسایگی با عراق، سوریه، عربستان سعودی، کرانه باختری و اسرائیل، اهمیت ژئوپلیتیکی این کشور باستانی را دوچندان کرده و آن را در قلب تنشهای سیاسی و نظامی قرار داده است. در روزهای ملتهب سال ۲۰۲۶، اردن بهتر و سریعتر از هر کشوری در جریان جنگهای منطقهای قرار میگیرد؛ آسمان کشور به کریدوری برای عبور موشکها، پهبادها و جنگندهها تبدیل شده است.
با این حال، صحبت درباره هویت اردن فراتر از بحرانهای معاصر خواهد بود. این کشور بر سرزمینی بنا شده که هزاران سال محل تلاقی تمدنها، امپراتوریها و مسیرهای تجاری بوده است. از نبطیها که شهر افسانهای پترا را در دل سنگ تراشیدند تا رومیان، بیزانسی و عثمانیها، همگی ردپایی ماندگار در این کشور برجای گذاشتهاند.
اردن نمونهای منحصربهفرد از تابآوری اقتصادی محسوب میشود. کشوری که خلاف همسایگانش از ذخایر نفت بهرهمند نیست، اما بهوسیله صنعت گردشگری، خدمات، تولید صنعتی و البته ثبات سیاسی چرخههای اقتصاد را به حرکت در میآورد.
تاریخ اردن
تاریخ اردن روایتی فشرده از دگرگونیهای بزرگ خاورمیانه بوده و در طول تاریخ میزبان تمدنهای گوناگونی بوده است. با فروپاشی امپراتوری عثمانی در پایان جنگ جهانی اول، فصل تازهای در تاریخ اردن آغاز شد. بریتانیا کنترل منطقه را در دست گرفت و در سال ۱۹۲۱ منطقه «فرا اردن» را تحت رهبری خاندان هاشمی ایجاد کرد که در سال 1946 رسماً استقلالش اعلام شد. تنها دو سال بعد، با تاسیس اسرائیل در سال ۱۹۴۸، دورهای از تنشها آغاز شد و بزرگترین چالش معاصر منطقه از راه رسید.
بین اعراب و اسرائیل جنگهای بزرگی شکل گرفت که برای همیشه چهره منطقه را تغییر داد. در نخستین نبرد آنها، ارتش ادن که به «لژیون عرب» مشهور بود، وارد نبرد شد و توانست کنترل کامل منطقه کرانه باختری و بخش شرقی بیتالمقدس (اورشلیم شرقی) را تحت کنترل بگیرد. رهبران هاشمی در اقدامی بیسابقه، به صدها هزار پناهجوی فلسطینی حق شهروندی کامل اعطا کردند.
در سال 1967، جنگ شش روزه مشهور از راه رسید. ارتش اسرائیل توانست کنترل منطقه راهبردی کرانه باختری را در اختیار بگیرد که حاصل آن، ورود همسایگانش به ناآرامیهای داخلی بین حکومت و گروههای فلسطینی بود. پس از دههها زیستن در اتمسفر جنگی و بنبستهای اقتصادی، اردن نقشه راه جدیدی را برای بقا و ثبات خود ترسیم کرد. در سال 1988، با وجود مخالفتهای منطقهای، پادشاهی هاشمی از ادعای حاکمیتی خود بر کنترل کرانه باختری دست کشید و در سال 1994، با امضای تاریخی پیمان «وادی عربه» صلح با اسرائیل را پذیرفت و فصل تازهای از سیاستگذاری را آغاز کرد.
از آن زمان تاکنون، این کشور تلاش کرده میان حفظ ثبات داخلی، ایفای نقش در تحولات منطقه و مدیریت یکی از پیچیدهترین مسائل خاورمیانه، یعنی مسئله فلسطین، تعادل برقرار کند.
مردم و فرهنگ
اردن را در ادبیات سیاسی میتوان «پایتخت پناهندگان جهان» نامید. سرزمینی 12 میلیون نفری که در میان آشوبهای همسایگانش، لنگرگاه اصلی برای پذیرش آوارگان و جنگزدگان محسوب میشود. اکثر مردم آنجا عربزبان هستند و اصالت فلسطینی دارند؛ با وجود چالشهای عمیق بین گروههای فلسطینی با پادشاهی هاشمی، این نظام تنها میزبان عربی آنها در منطقه است؛ در حقیقت، 13% از جمعیت اردن را مهاجران فلسطینی تشکیل میدهند.
این مهماننوازی اجباری و ژئوپلیتیک در سال 2003 هم گستردهتر شد. اردن که آمریکا را برای حمله به حکومت صدام حسین تشویق میکرد، میزبان گروهی از جنگزدههای عراقی هم بود. هزاران نفر از پناهندگان سوریه نیز در پی ناآرامیهای دوران بشار اسد به همسایه جنوبی خود مهاجرت کردهاند.
جامعه اردن آمیزهای از سنت و مدرنیته است. نظام سیاسی از یک سو با مشکلات داخلی دستوپنجه نرم میکند و از سوی دیگر، در میان ساختار قبیلهای و قوانین محافظهکارانه، روند توسعه و همگامی با مدلهای مدرن غربی را ادامه میدهد. فرهنگ اردن نیز کاملاً تحتتاثیر پیشینه این کشور قرار دارد و میراث بزرگی را به همراه دارد. کوفیه یا همان چفیه اردنی، سربندی شطرنجی به رنگ قرمز و سفید متمایز، نمادی از هویت اردن به شمار میرود و مردان و زنان «ثوب» بر تن میکنند. اگر جام ملتهای آسیا را به خاطر داشته باشید، با غذایی به نام «منسف» آشنا هستید، خوراک بره با برنج و ماست که اردنیها بهشدت روی آن حساس هستند.
موسیقی و رقص در رگهای جامعهی اردن جاریست؛ آنها در ضیافتهای خود رقص «دبکه» را اجرا میکنند و عود مینوازند. فرهنگ بادیهنشینی و کوچنشینی همچنان وجود دارد و بسیاری از قبایل ترجیح میدهند به سبک نیاکان خود زندگی کنند.
جغرافیا و اقلیم
مساحت کشور اردن تقریباً 90 هزار کیلومتر مربع است که میتوان آن را با استان سمنان مقایسه کرد. این کشور در یک منطقه کاملاً بیابانی قرار گرفته و خلاف همسایگانش، کمترین میزان دسترسی به آب را دارد. اردن از شمال با سوریه، از شرق به عراق، از جنوب و جنوب شرق به عربستان و از غرب با اسرائیل و کرانه باختری مرزهای استراتژیکی دارد تنها راه دسترسی به آبهای آزاد، نوار باریکی در جنوب کشور و در امتداد خلیج عقبه است.
بخش بزرگی از خاک اردن را مناطق کمبارش تشکیل میدهند و کمبود آب همواره یکی از مهمترین چالشهای توسعه بوده است. با این حال، در شمال و شمالغرب کشور شرایط برای کشاورزی مناسبتر است و چشماندازهای سبزتری دیده میشود. دما در بهار و تابستان از 40 درجه سانتیگراد عبور میکند و در فصول سرد شاهد دمای 2-9 درجهای هستیم.
نکات جالب
- پیادهروی 40 روزه کل کشور: یک مسیر 675 کیلومتری وجود دارد که شمال اردن را به جنوب آن متصل میکند؛ در این مسیر 40 روزه، از 75 شهر و روستا عبور خواهید کرد
- 7 میراث جهانی در دل یک کشور کوچک: در فهرست میراث جهانی یونسکو، نام هفت اثر باستانی اردن دیده میشود؛ پترا، وادی رُم، کاخ عمره، امالرصاص، السلط، المغطس و ام الجمال. پترا یکی از عجایب هفتگانه جهان محسوب میشود
- منظرهای شبیه به مریخ: منطقه وادی رم به قدری شبیه به مریخ است که فیلمبرداری تعدادی از فیلمهای هالیوودی، مانند The Martian با بازی مت دیمن، در آنجا فیلمبرداری شده است. این منطقه پیشتر میزبان فیلم لورنس عربستان، فیلم تحسینشده دیوید لین، نیز بود
- پادشاه در نقش بازیگر: ملک عبدالله دوم، پادشاه فعلی اردن، یکی از طرفداران ژانر علمی-تخیلی است. او زمانی که ولیعهد بود، به عنوان بازیگر مهمان در یکی از قسمتهای سریال Star Trek: Voyager ایفای نقش کرد!
- مهماننوازی اجباری: در فرهنگ بادیهنشینی اردن، رسمی به نام « حق ضیافت» وجود دارد. اگر غریبهای به چادر یا خانه یک بدوی پناه بیاورد، میزبان موظف است به مدت 3 روز و یکسومِ روز چهارم از او محافظت و میزبانی کند. پس از این مدت، زمان آشنایی فرا میرسد!
- پایان کدورتها با منسف: غذای ملی اردن یک خوراک عادی نیست، بلکه یک ابزار حقوقی و سنتی محسوب میشود در این سرزمین برای صلح و پایان اختلافها، پای منسف مینشینند و همهچیز را به فراموشی میسپارند
- قهوهای که اگر فنجان را تکان ندهید، تمام نمیشود: در فرهنگ سنتی اردن، میزبان تا زمانی که فنجان خود را به چپ و راست تکان ندهید، برای شما قهوه میریزد، حتی اگر تا صبح طول بکشد!
برجستهترین افراد اردن
- عبدالله دوم: پادشاه فعلی اردن که از سال 1999 به قدرت رسیده و نقش مهمی در تحولات سیاسی منطقه ایفا میکند
- احمد بوغوش: تکواندوکاری که در المپیک 2016 برای نخستین بار کشورش را به مدال طلا رساند
- ناجی ابونوار: کارگردان که با ساخت فیلم «Theeb» در سال 2016 نامزد جایزه بهترین فیلم خارجی اسکار شد
- موسی التماری: ستاره فعلی فوتبال اردن که با پیراهن رن فرانسه به میدان میرود
مسیر صعود تیم ملی اردن به جام جهانی 2026
اردن در کنار ازبکستان، کوراسائو و کیپ ورد، یکی از چهار تیمی است که برای نخستین بار به جام جهانی راه یافتهاند. اگرچه افزایش تعداد تیمهای حاضر در مسابقات، مسیر صعود را هموار کرد، اما عملکرد اردن نشان داد که حضورش در این رقابتها صرفاً محصول تغییرات ساختاری فیفا نیست. النشامه پس از ۹ تلاش ناموفق، سرانجام با نتایجی درخشان، بلیت آمریکای شمالی را به جیبش گذاشت.
آنها در نخستین مرحله مقدماتی با عربستان، تاجیکستان و پاکستان همگروه بودند و پس از کسب تنها یک امتیاز در دو بازی نخست، در یک غافلگیری، بالاتر از عربستان صدر جدول را تصاحب کردند. در دور دوم، که در واقع سومین مرحله صعود تیمهای آسیایی محسوب میشد، چالش سختتری از راه رسید و اردن با کره جنوبی، عراق، عمان، فلسطین و کویت همگروه شد.
اردن برای رسیدن به خواستهاش در کنار ارائه عملکرد درخشان، به مجموعهای از شگفتیها هم احتیاج داشت. یکی از مهمترین آنها در مارس ۲۰۲۵ اتفاق افتاد؛ روزی که اردن موفق شد در سوون برابر کره جنوبی به تساوی برسد و همزمان عراق در دیداری دراماتیک، با دریافت گل در دقایق پایانی مقابل فلسطین شکست خورد. در ادامه، النشامه با یک پیروزی 3-0 در خاک عمان، این کشور را از دور رقابتها خارج کرد و برای عراق خطونشان کشید؛ ساعتی بعد، با شکست عراق برابر کرهجنوبی، صعود سلامی و مردانش نهایی شد تا خیابانهای کشور مملو از جشن و شادی شود.
اردن پس از انجام 10 بازی تنها دو بار (مقابل کره جنوبی و عراق) شکست خورد؛ 16 گل زده و 8 گل خورده، کارآمدی خط حمله و تابآوری تدافعی این تیم نشان میدهد.
نتایج و عملکرد اردن در ادوار جام جهانی
اردن با وجود سه دهه تلاش برای رسیدن به جام جهانی، برای نخستین بار مهمان این تورنمنت خواهد بود. این کشور از سال 1986 همواره در رویای تکرار دستاورد همسایگانش را داشت، اما در مسابقات مقدماتی معمولاً در رتبههای سوم یا چهارم قرار میگرفت. با این حال، به کمک سرمربیان اروپایی و ظهور نسل جدیدی از بازیکنان، النشامه در مسیر توسعه و پیشرفت قرار گرفت و اکنون قادر است با قدرتهای منطقهای رقابت کند.
رکوردهای فردی و تیمی اردن
- بیشترین بازی ملی: عامر شفیع با 171 بازی (21-2002)
- بیشترین گل زده: حمزه الدردور با 33 گل در 116 بازی (24-2011)
- بهترین نتیجه: برد 9-0 مقابل نپال (ژوئیه 2011)
- بدترین نتیجه: باخت 6-0 به لبنان (اکتبر 1957)
- بهترین رنکینگ فیفا: 37 (اوت تا سپتامبر 2004)
- بدترین رنکینگ فیفا: 152 (ژوئیه 1996)
- رنکینگ فعلی: 63 (آوریل 2026)
تقویم مسابقات اردن در جام جهانی 2026
| هفته | بازی | تاریخ | ساعت | ورزشگاه |
| 1 | اتریش - اردن | چهارشنبه 27 خرداد 1405 | 07:30 به وقت تهران | استادیوم لیوایز، سانتا کارلا آمریکا |
| 2 | اردن - الجزایر | سهشنبه 2 تیر 1405 | 06:30 به وقت تهران | استادیوم لیوایز، سانتا کارلا آمریکا |
| 3 | اردن - آرژانتین | یکشنبه 7 تیر 1405 | 05:30 به وقت تهران | استادیوم AT&T، آلرینگتون آمریکا |
بازیکنان شاخص اردن در جام جهانی 2026
موسی التماری بهعنوان برجستهترین بازیکن تاریخ اردن شناخته میشود. لژیونر 28 ساله که در باشگاه رن حضور دارد و میتواند در پستهای مختلف خط حمله به میدان برود؛ او در فصلی که گذشت، با 12 گل و پاس گل، یکی از عوامل کلیدی باشگاه فرانسوی در مسیر کسب سهمیه لیگ اروپا بود.
یزن العرب، مدافع 30 ساله، در حال حاضر عضوی از تیم سئول کره جنوبی است؛ مطمئناً، جمال سِلامی روی ویژگیهای تدافعی و رهبری او حساب باز خواهد کرد. علی علوان دیگر بازیکنی محسوب میشود که باید او را تماشا کنید؛ این بازیکن با 9 گل زده یکی از چهرههای شاخص مرحله انتخابی بود و هتتریکی که مقابل عمان به ثبت رساند، صعود تیمش را نهایی کرد.
سبک بازی اردن
همچون بسیاری از کشورهای آسیای غرب، فوتبال اردن بر استحکام تدافعی و نظم استوار است. سلامی انتظار دارد شاگردانش پیش از این که در تکاپوی گلزنی باشند، از حفظ ساختار و جلوگیری از ایجاد روزنه مطمئن باشند. البته که آمار نشان میدهد آنها در هر دو فاکتور حرفهایی برای گفتن دارند.
پتانسیل عملکرد اردن در جام جهانی 2026
ماموریت اردن در اولین حضورش در جام جهانی حفظ وجهه ورزش کشور و پایریزی پروژهای برای آینده فوتبالش خواهد بود. آنها با آرژانتینِ مدافع عنوان قهرمانی همگروه شدهاند و دو چالش جدی رقابت با تیمهای باکیفیت اتریش و الجزایر را پیش روی خود دارند.
انتظار میرود ماجراجویی اردن در همان دور گروهی به پایان برسد. اگر النشامه شخصیت، جنگندگی و اعتمادبهنفس خوبی از خودش نشان دهد، همین میتواند بزرگترین دستاورد این سرزمین کوچک آسیایی باشد.