طرفداری- بوگوتا، شهری است که در ارتفاعات آندِآن ساوانا واقع شده و توسط رشته کوه ها محصور شده است و شاید به عنوان یک شهر کاملا فوتبالی قلمداد نشود. از لحاظ تاریخی، فوتبال در کشور کلمبیا با نام پایتخت این کشور شناخته نمی شود، بلکه این سواحل دریای کارائیب است که با فوتبال عجین شده اند. ساکنان بندر بارانکيّا معتقدند که ملوانان بریتانیایی و کارگران راه آهن برای اولین بار در تاریخ کشور، در این منطقه فوتبال بازی می کردند؛ در حالی که ساکنان منطقه روستایی سانتا مارتا ادعا دارند که کارگران کارخانه های میوه، مدت ها قبل تر از بریتانیایی ها به بازی فوتبال در ساحل این منطقه مشغول بوده اند.
شهر بوگوتا علی رغم داشتن نقشی حساس و چالشی در مناسبات سیاسی کلمبیا، نقشی انکارناپذیر و تعیین کننده در شکل گیری رسمی فوتبال در این کشور داشته است، اگرچه این نقش در برهه ای از تاریخ، کمرنگ تر به نظر رسیده است.
برای سال ها، زندگی پرنشاط و البته مخاطره آمیزی در این شهر جاری بود و دور از چشمان حقوق دانان و قانون شهر، بوگوتا و باشگاه هایش نقش شخصیت دوم شهرهایی چون مدئین و کالی (مراکز تجمع و فعالیت کارتل های مواد مخدر) را بازی می کردند.
در آن پیروزی معروف 5 بر 0 کلمبیا مقابل آرژانتین و نیز رقابت های جام جهانی 1994، تنها یک بازیکن از این شهر در ترکیب تیم ملی حضور داشت. بازیکنانی همچون کارلوس والدراما، فاستینو آسپریا، رنه هیگوئیتا، آندرس اسکوبار، لئونل آلوارز، فردی رینکون و آدولفو والنسیا، هیچ یک از بوگوتا در تیم ملی حضور نداشتند. حتی امروزه نیز بازی های ملی کلمبیا در شهر ساحلی بارانکيّا برگزار می شود، چرا که مردمان این منطقه، استقبال و هیجان بیشتری از خود در قبال تیم ملی نشان داده اند. حتی می توان از نام هایی همچون هامس رودریگز، خوان کوادرادو، جکسون مارتینز، رادمال فالکائو، کارلوس باکا و کریستین زاپاتا نیز به عنوان بازیکنانی که هیچ گاه در تیمی از پایتخت بازی نکرده اند نام برد.
با این وجود و علی رغم شهرت بوگوتا در مواردی نظیر قتل و ترور، رشوه، تبانی در مسابقات و دخالت کارتل های مواد مخدر در بازی ها و باشگاه ها، این شهر ماجراها، کارناوال ها و سروصداهای زیادی را تجربه کرده است که می تواند هر دوستدار فوتبالی را مجذوب خود ساخته و ستارگان بزرگی همچون آلفردو دی استفانو نیز از همین شهر شهرت یافته اند.
در تاریخ نهم آوریل سال 1948، خورخه الیِسر گایتان، کاندیدای ریاست جمهوری کلمبیا در شهر بوگوتا به ضرب گلوله کشته شد. این واقعه باعث شد شورش هایی موسوم به ال بوگوتازو در شهر پدیدار شود که در اثر آن بخش های زیادی از مرکز شهر تخریب شد و از حیث ملی نیز جنگی داخلی و 10 ساله بین لیبرال ها و محافظه کاران کلمبیا درگرفت. در آن حکومت و دولت این کشور از یافتن راه حلی برای متحد کردن دوباره کشور درمانده بود.
اولین لیگ حرفه ای فوتبال در کلمبیا نیز در بحبوحه همین خشونت ها متولد شد.
در ژوئن سال 1948 و از یک اتاق کوچک که فاصله چندانی با محل کشته شدن گایتان نداشت، دسته اول فوتبال یا Division Mayor del Futbol شکل گرفت و پای به عرصه وجود نهاد.
در حالی که تیم میوناریوس (باشگاه میلیونرها) شانس اول قهرمانی به نظر می رسید، اما این رقیب آن ها یعنی ایندیپندینته سانتافه از شهر بوگوتا بود که توانست عنوان نخست رقابت ها را از آن خود کند. باشگاه میوناریوس که توسط ثروتمندان و افراد با نفوذ تاسیس شده بود، قدرت و پول داشت و توانست در همان سال های اولیه حیات خود بیشتر عناوین و افتخارات را از آن خود کند. هر دو تیم در بازی های ابتدایی نتایج خوبی گرفتند که به تبع آن بوگوتا نیز به کانون توجه فوتبالدوستان کلمبیا تبدیل شد.
سانتافه که تنها 5 سال زودتر از میوناریوس در سال 1941 تاسیس شده است، تیمی با قدمت بیشتر در فوتبال شهر بوگوتا محسوب می شود. علیرغم اینکه موسسان این باشگاه در مقایسه با رقیب همشهری خود از جایگاه مردمی و اجتماعی قوی تری برخوردارند، از نظر نفوذ و ثروت، توان رقابت با میوناریوس را ندارند. اعضای باشگاه سانتافه درسال های ابتدایی تاسیس بر خلاف رقیب خود که بر قدرت تجارت یا سیاست تاکید داشت، اعضای باشگاه سانتافه که بیشتر از فارغ التحصیلان مدرسه Gimnasio Moderno بودند، از پیش زمینه آموزشی بریتانیایی برخوردار بودند.
به کار گیری جک گرینوِل، مربی انگلیسی که پیشتر با باشگاه های بارسلونا، اسپانیول، والنسیا و تیم ملی پرو به موفقیت های خوبی دست یافته بود نیز یکی از قدم های خوب این تیم در راه پیشرفت بود.
گرینوِل پس از رهایی از جنگ داخلی اسپانیا به همراه همسرش، سرانجام توانست خانه ای در بوگوتا برای خود فراهم کند. او ساختار باشگاه و سازماندهی تاکتیکی این تیم را سر و شکل داد و توانست در عمل نیز در چند رویداد و تورنمنت نه چندان رسمی موفقیت هایی کسب کند. متاسفانه گرینوِل نتوانست مرحله حرفه ای شدن لیگ کلمبیا و اولین قهرمانی سانتافه در لیگ حرفه ای این کشور را درک کند و در نوامبر سال 1942 بر اثر ایست قلبی درگذشت.
شکل گیری DIMAYOR ، دسته اول فوتبال حرفه ای کلمبیا چندان ساده نبود. در جریان حرفه ای شدن فوتبال کلمبیا و انتخاب 10 تیم برای این رده، مسئولان Adefutbol یا همان مجمع فوتبال آماتور کلمبیا تصمیمات دست اندرکاران و موسسان لیگ حرفه ای را برنتابیدند. لیگ حرفه ای جدید برای آن ها به معنی متحمل شدن ضرر و زیان های سنگین مالی در لیگ های محلی و منطقه ای محسوب می شد. پس از مشاجرات بسیار و توهین هایی در مجامع عمومی، قائله به کمک فیفا خاتمه یافت. مجمع فوتبال آماتور کلمبیا با در دست گرفتن بخش زیادی از امور اداری این نهاد جدید، وابستگی لیگ حرفه ای را به طور کامل لغو کرد.
اومبرتو فرناندز، اولین رئیس DIMAYOR یا دسته اول فوتبال حرفه ای کلمبیا همچنان در سمت خود باقی ماند. علی رغم اینکه مجمع جدید فدراسیون فوتبال کلمبیا از سوی فیفا رسمیت نداشت و تیم ملی این کشور نیز از حضور در رقابت های وابسته به فیفا محروم شده بود، فرناندز تصمیم گرفت لیگ داخلی را در اولویت قرار دهد؛ اتخاذ این تصمیم، شجاعانه و یا از روی لجاجت، در بهترین زمان ممکن روی داد و با اتفاق خوشایند دیگری برای کلمبایی ها همراه شد.
در سمت دیگر قاره آمریکای جنوبی، کشور آرژانتین خاستگاه بهترین بازیکنان فوتبال جهان در آن روزگار بود. تیم افسانه ای ریورپلاته موسوم به La Maquina (لا ماکینا) سهم زیادی در معرفی این بازیکنان داشت. در اوج تغییرات سیاسی آرژانتین در اواخر دهه 1940 میلادی، اتحادیه ای در این کشور بهوجود آمد و فوتبال به مسئله ای پر اهمیت تبدیل شد. در این سال ها بازیکنان به دنبال امتیازاتی چون آزادی در ثبت قرارداد، تعیین حداقل دستمزد و به رسمیت شناخته شدن اتحادیه بازیکنان فوتبال بودند. همچنان که مذاکرات با جدیت در حال انجام بود، نوامبر سال 1948 بازیکنان آرژانتینی به صورت رسمی دست به اعتصاب زدند.
رئیس باشگاه ثروتمند کلمبیا، یعنی میوناریوس که به دلیل تحریم فیفا، خود را از قوانین این سازمان جهانی آسوده می دید، فرصت را غنیمت شمرد. بسیاری از بازیکنان با استعداد آرژانتینی نیز به خوبی قدر این موقعیت را دانستند و توانستند با انتقال به لیگ فوتبال کلمبیا، پول زیادی به دست آورند. در این میان، فدراسیون فوتبال آرژانتین و فیفا قدرت و کنترلی بر اوضاع نداشتند.
طبیعتا، دیگر باشگاه های کلمبیایی نیز شرایط را زیر نظر داشتند و از موقعیت به دست آمده برای رقیب ثروتمند خود خشنود نبودند. سانتافه که دوست نداشت از رقیب و همشهری خود عقب بماند در سال 1949 دو بازیکن آرژانتینی به نام های هکتور ریال و رنه پونتونی را به خدمت گرفت. این تیم سپس نیل فرانکلین و جورج مانفورد را از استوک سیتی و چارلی میتن را نیز از منچستریونایتد جذب کرد و به این ترتیب، دامنه خریدهای خود را گسترده تر کرد. میوناریوس نیز دو استعداد بریتانیایی را به ترکیب خود اضافه کرد: "بیلی هیگینز از اورتون و بابی فلاوِل از هارتس."
تیم های دیگر کلمبیایی نیز برای عقب نماندن از میوناریوس، بازیکنانی از کشور های انگلستان، لتونی، ایتالیا، رومانی، یوگوسلاوی و اتریش را به جمع خود اضافه کردند.
در دسامبر سال 1949، میوناریوس اولین قهرمانی خود در لیگ را کسب کرد. آن ها در سال های 1951، 1952 و 1953 نیز عنوان قهرمانی خود را تکرار کردند. در ماه مارس سال 1952، سانتیاگو برنابئو، رئیس وقت باشگاه رئال مادرید به دنبال حریفی برای رویارویی در جشن پنجاهمین سالگرد تاسیس باشگاه خود بود. آن ها ابتدا تیم های ریورپلاته و نورکوپینگ سوئد را مدنظر قرار دادند، اما موفقیت های میوناریوس در کلمبیا باعث شد این تیم به مادرید دعوت شود. این باشگاه کلمبیایی موفق شد با پیروزی 4 بر 2 مقابل رئال مادرید در اسپانیا و علی رغم اینکه تنها 4 سال از حیات حرفه ای خود را تجربه می کرد، اروپا را نیز فتح کند. درخشش خیره کننده آلفردو دی استفانو در همین دیدار بود که باعث شد این بازیکن اندکی بیشتر از یک سال بعد، در نقل و انتقالی پیچیده به رئال مادرید ملحق شود.
(آلفردو دی استفانو)
در جریان پیوستن این بازیکن به مادرید، 4 باشگاه درگیر بودند که بارسلونا نیز یک طرف ماجرا محسوب می شد. توافق بین رئال مادرید و باشگاه مبدا و نیز شایعاتی مبنی بر دخالت ژنرال فرانکو در این ماجرا در نهایت منجر به این شد که دی استفانو در سپتامبر سال 1953 اولین بازی خود را برای تیم مادریدی انجام دهد.
فوتبال در کلمبیا اغلب انعکاس دهنده تاریخچه خشن، خشک و فریبنده این کشور بوده است. بوگوتا همیشه تعداد زیادی از قضات، وکلا، نمایندگان قانون گذار و مردان سیاست را در خود جای داده و البته، همیشه نیز زیر نگاه تیزبین رسانه های داخلی و خارجی و همچنین دولت مرکزی بوده است.
تا وقتی که فوتبال تجاری و متعلقات آن به شکل امروزی موجودیت دارد، نکات منفی نیز اجتناب ناپذیر خواهد بود (جنگ داخلی، قتل های خیابانی، سیاست های بحث برانگیز و یا تصمیمات خودخواهانه اتخاذ شده توسط مقامات فیفا) فوتبال در کشور کلمبیا همیشه مستعدِ فساد و دستکاری است!
به قلم گلن بیلینگهام برای سایت TheseFootballTimes
داستان یک شهر (1)؛ بارسلونا: تقابل همیشگی با دولت مرکزی، تبِ دربی کاتالونیا