بندر گناوه یکی از شهرهای استان بوشهر ایران و مرکز شهرستان گناوه است. بازار گناوه بازار بزرگی است که هر ساله میزبان هزاران نفر از مردم سرتاسر ایران است که برای خرید به این شهر میآیند. گناوه کنونی در ساحل خلیج فارس و میان بوشهر بندر دیلم به فاصله هیجده کیلومتری شرق خور امام حسن واقع است شهرستان گناوه قدیم در یک نیم دایره در جانب شمالی شهر کنونی براین شهر محیط میباشد از گناوه قدیم نقاطی باقیمانده که امروزه بنامهای تیرسول به معنی شن فشرده و یکپارچه در زبان محلی و عبدامام وتل گوری، تل مناره، بتن؛ و بالاخره تل امام زاده خوانده میشود هر یک از این نقاط دارای گذشتههای دوراست که ویرانیهای قدیم را درخود جای دادهاست. اکثر ساکنین گناوه شیعه و اقلیتی سنی هستند.
شهر بندری گناوه در طول جغرافیایی ۵۰ درجه و ۳۱ دقیقه شرقی و عرض جغرافیایی ۲۹ درجه و ۳۴ دقیقه شمالی قرار دارد. بندر گناوه مرکز شهرستان گناوه در ۱۶۰ کیلومتری شمال غربی بوشهر و در کرانه خلیج فارس واقع است. آب و هوای گناوه گرم و مرطوب است و میزان بارندگی سالانه بهطور متوسط ۱۵۰ میلیمتر است. بزرگراهی به طول ۸۸ کیلومتر به سمت جنوب شرقی که تا برازجان امتداد دارد. راه فرعی به طول ۲۱۳ کیلومتر به سمت شمال شرقی که بندر گناوه را به مرکز شهرستان ممسنی پیوند میدهد. راه اصلی به طول ۶۵ کیلومتر به سمت شمال غربی که تا بندر دیلم کشیده شدهاست.
نام این بندر در کتابهای قدیمی به صورت گنابا، گنفه، گناوه، جنابه و جنابا آمدهاست. بندر گناوه در ساحل خلیج فارس بین بندر بوشهر و بندر دیلم واقع شدهاست. شهر گناوه کنونی در جنوب گناوه قدیم بنا شدهاست. از گناوه قدیم نقاطی باقی ماندهاست که امروزه به نامهای تیرسول (شن فشرده)، تل گنبد، تل گوری، تل مناره، و بالاخره تل امام زاده خوانده میشود. در ویرانههای اطراف گناوه، گوپال (گل پخته استوانهای شکل به صورت سفال زرد یا سرخ رنگ که آن را به عنوان گلوله با منجنیق بر سر دشمن میریختند) فراوان به چشم میخورد. در حال حاضر از گناوه قدیم جز آثار سنگها و پیهای مدفون در زیر خاک و بازمانده تاق نماهای سنگی آثاری مشهود نیست. گاهوبیگاه در درون گودالها و حفرهها و در زیر پیهای عمارتهای ویرانه، سکهها و دست افزارها و مصنوعات سنگی و سفالی یافت میشود. عنوان محلات بندرگناوه به این شرح است: محله عبدامام و محله باباعلیشاه و محله سادات و امامزاده و نوروزآباد و بازار و کوی بسیجیان و کوی مطهری (زمین شهری) و سرخور.
بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن در سال ۱۳۹۵ جمعیت این شهر ۷۳٬۴۷۲ نفر (۱۹٬۹۷۷ خانوار) بودهاست. در گناوه زبان لری جنوبی است. چرخ اقتصاد گناوه بر مدار ماهیگیری، کشاورزی، دامداری و تجارت با کشورهای حوزهٔ خلیج فارس در گردش است. تجارت و ماهیگیری که مهمترین درآمد بیشتر اهالی این شهر را تشکیل میدهد، مهمترین رشته اقتصادی بخش گناوه را به وجود آوردهاست. کشاورزی به علت کمبود آب کشاورزی، منحصر به هرس و نگهداری درختان خرما و کشت دیمی گندم و جو بودهاست و به زحمت تکاپوی احتیاجات محلی را مینماید. اما خرما مانند بیشتر نواحی ساحلی خلیج فارس بازده خوبی داشته و جزو اقلام صادراتی این بخش محسوب میشود. دام داری نیز با بهره اندک در بعضی نقاط رایج بوده و شامل گاو و بز میگردد. بر روی هم گناوه هم از جهت کشاورزی و هم از نظر تجاری و عملیات بندری و ترخیص کالا و نیز از نظر توسعه صنایع کوچک دارای استعداد بسیار است.
سواحل زیبای خلیج فارس و غروبهای سحر انگیز آن مهمترین مکانهای دیدنی استان بوشهر را تشکیل میدهند. جزیره خارگ در نزدیکی شهرستان گناوه واقع شدهاست و از مهمترین جاذبههای طبیعی منطقه و یکی از جزایر زیبای خلیج فارس بهشمار میآید. این جزیره از مناطق بسیار قدیمی منطقه بوده و دارای آثار تاریخی متعددی است. در سالهای قبل از انقلاب ایران این جزیره از توابع دهستان حیات داوود شهرستان گناوه بوده که در سالهای بعد از انقلاب از نظر تقسیمبندی جغرافیایی و سیاسی به شهرستان بوشهر الحاق شد. ساحل بندر گناوه یکی از زیباترین سواحل جنوب ایران است. از اقدامات زیباسازی ساحل پروژه ساخت پارک ساحلی است که قسمت اول آن افتتاح شده و قسمت دوم نیز در حال ساخت است.
شهرستان گناوه با مساحتی حدود ۱۸۳٫۷ کیلومترمربع در ساحل شمالی خلیج فارس قرار دارد. این شهرستان از شمال غربی به شهرستان دیلم، از شمال شرقی به استان فارس، از مشرق به شهرستان دشتستان، از جنوب به شهرستان بوشهر و از مغرب به خلیج فارس منتهی میشود. زبان مردم گناوه لری جنوبی هست و مردم این شهرستان اصالتاً لر هستند از طوایف مختلف لر تشکیل شدند، از جمله لر گناوهای حیاتداوودی و… زبان مردم گناوه برای سایر لرهای جنوبی کاملاً مشابه و قابل درک هست، اقلیت و مهاجرینی هم در شهر هستند که از قدیم تا کنون برای کار مهاجرت کردند که عمدتاً فارسیزبان یا از بندری هستند
شهرستان گناوه جلگهای خشک و بیابانی است و ارتفاعاتی در شمال و شمال غربی دارد. رودخانه حله از محل درودگاه با تلاقی دو رود دالکی و شاپور پس از عبور از جنوب شهرستان گناوه (دهستان حله) به خلیج فارس میریزد. رودخانه شور از ارتفاعات گچترش و کلاهفرنگی سرچشمه گرفته و از حد فاصل دهستان حیات داوود و شبانکاره گذشته و در خور مزین وارد خلیج فارس میشود. هر دو رود غیرفصلی، دیمی و شور میباشند.
در زمینه کشاورزی هم این شهرستان دارای ۱۱ مرغداری میباشد که اکثر آنها در قالب شرکتهای تعاونی کشت و صنعت به فعالیت پرداختهاند. از لحاظ تولید دام و دامپروری به آب وهای گرم و مرطوب در بندر گناوه یا روستاها و شهرهای توابع آن کمتر در این زمینه پرداخته شدهاست. در حال حاضر حدود ۴ گاودرای در شهرستان آن هم بهطور سنتی فعالیت دارند که میتوان به گاوداری که واقع در صحرای شهر بندر ریگ و دیگری واقع در روستای چهار روستایی قرار دارند نام برد. اگر به صید و صیادی در شهرستان گناوه نگاهی بیندازیم میبینیم که هنوز فعالیتهای این حوزه به شکل سنتی یعنی با استفاده از وسایل عمدتاً «تور و گرگور» به صید پرداخته میشود. با توجه به فاصلهٔ نزدیک ان به خلیج فارس، بازارهای گناوه از اجناس خارجی مملوء هستند و دو بازار معروف این شهر سیف و ناخدا حمزه است که با استفاده از ته لنجی تغذیه میشوند.
با توجه به شرایط جغرافیایی که بندر گناوه دارا می باشد و نزدیکی آن به جنوب ایران و خلیج فارس قاعدتا باید انتظار شرایط هوایی گرم و مرطوب را داشته باشید. از همین رو آب و هوای بندر گناوه هم گرم و مرطوب بوده و متوسط میزان بارانی که در این شهر می باشد ۱۵۰ میلی متر است و میانگین دما در این منطقه ۲۵ درجه و در ماه های گرم سال به ۵۰ درجه سانتی گراد می رسد. اگر خواستید به منظور تفریح به این منطقه ی جنوبی ایران سفر کنید بهترین موقع از زمان شروع فصل زمستان تا اواسط ماه اردیبهشت ماه است.
در واقع مهمترین دلیل افراد برای سفر به بندر گناوه خرید کردن در این شهر بندری است. تقریبا اکثر اجناسی که در این منطقه به فروش می رسند خارجی هستند و اصطلاحاً به آنها ته لنجی میگویند. تنوع فراوان، ارزانی و برندهای ارائه شده در این بازارها از جمله مهم ترین دلایل استقبال چشمگیر مردم از بندر گناوه است.
بازار اصلی بندر گناوه : بندر گناوه یک بازار اصلی دارد که در آن می توانید از شیر مرغ تا جان آدمیزاد را خریداری کنید. از دست فروش هایی که در گوشه و کنار بازار دیده می شوند، هم غافل نشوید؛ زیرا گاهی اوقات از این افراد نیز می توانید کالاهای بسیار مناسبی خریداری کنید. بازار سیف یکی از معروف ترین بازارهایی است که می توانید برای خرید در بندر گناوه به سمت آن بروید.
بازار بندر دیلم : یکی دیگر از بازارهای بندر گناوه در فاصله ی ۶۸ کیلومتری غرب این بندر قرار گرفته است و برای رسیدن به آن تنها باید ۵۰ دقیقه یا حتی کمتر رانندگی کنید. این بندر در فاصله کمی از کشورهایی مثل کویت و عمارات قرار دارد از همین اجناسی از کشورهای سنگاپور، تایلند و چین به راحتی در این بندر پیدا می شود که تفاوت آن با دیگر مناطق کشور قیمت مناسب این محصولات با کیفیت می باشد.
در سالهای بسیار دور دریا نوردان ، ملوانان و جهانگردانی از راه دریا و خشکی به بندری پای می نهادند که از رونق تجارت بازرگانی، اقتصاد پویا ، سواحل بی نظیر، صفحه های مرجانی زیبا ، مردمانی مهمان نوازو مردان بزرگ و دانشمند برخوردار بود . آنها آوازه ی این بندر به دیار خود می بردند و از مردمان، بزرگان جذابیت های این مروارید خلیج فارس چه نقل هایی که در دیار خود نمی کردند مردان بزرگی از راه دریا و خشکی بر خاک این بندر پا نهادند و در سفرنامه های خود آن را بندری جاودانه و زیبا نامگذاری نمودند . شاعرانی که آن را معدن مروارید نامیدند. از این بندر بود و از این دیار بود که ابوسعید و پسرش طاهر پای به عرصه وجود نهادند و حکومت قرمطیان را بنا نهادنده و گسترش دادند و در برابر خلفای جور عباسی ایستادند. پدر گذر زمان این بندر جاودان دو بار ویران شد و باز قامت افراشت و زندهماند تا فرزندان خود را در برگرفته و با آنان زندگی کند. یقیناً می دانید که را می گویم، آری مروارید خلیج فارس را ، «بندر گناهوه» بندر گناوه ای که بعضی به آن جنابا، گنابا، و گنوه می گفتند و عده ای به آن گندابه، جانابه و گنابه نام نهادند و کسانی از آن با نام گنفه، «گنافه» و «گنبه» نام می بردند .
گناوه ای که حمد الله مستوفی مورخ و جغرافیدان شهیر ایرانی در سفر نامه خود می گوید: «جنابا را جنابه بن طهمورث دیوند ساخت» و ابن الفقیه همدانی ساخت گناوه را به یکی از نوادگان طهمورث نسبت می دهد و آن را از زیباترین شهرهای ایران می داند. ابن حوقل از اقتصاد شکوفای آن بندر سخن می راند و از پارچه های بافته آن بندر، طرازهای کتانی و دستمالهای جنابه به نیکی یاد میکند. ناصر خسرو شاعر شهیر این زمین که در زمان ویرانی گناوه بر آن پای نهاده در سفر نامه خود از آن یاد می کند . و بابن هوسه اجنبی از گناوه به عنوان بندری که زراعت در آن رونق داشته،اسبهای تربیت شده را به قیمت گزاف به هند صادر می کرده یاد می کند، جلال آل احمد در آثار خود از گناوه به عنوان محلی مهم و محل عبور خط لوله نفت جهت انتقال به جزیره خارک حائز اهمیت می داند. و آخر اینکه جنابه یا گناوه زادگاه مردان نام آوری بوده که حسن بن بهرام جنابی و پسرش سلیمان بن حسن جنابی، محمد بن عمران جنابی و ابو عبدالرحمان جعفر بن چزنار و ... و سرشناس ترین آنها ابوسعید و فرزندش سرسلسه فرقه قرمطیه. به هر حال گناوه ای که بر اساس کشفیات باستان شناسان قدمت آن را به ایلامی ها می رسد و با ظهور دین مبین اسلام توسط عثمان ابن العاص در سال 19 هجری فتح گردیده هم اکنون با مساحتی 2043 کیلومتر مربع در ساحل شمالی خلیج فارس بین 29 درجه و 34 دقیقه عرض شمالی و 50 درجه و 31 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ قرار دارد. از شمال به استان کهکیلویه و بویراحمد و شهرستان دیلم از شرق به استان فارس شهرستان دشتستان، از جنوب به شهرستان بوشهر و خلیج فارس و ازمغرب به خلیج فارس محدود می شود . شهرستان گناوه دارای دو بخش مرکزی و بخش ریگ و دارای دو دهستان به نام رود حله و حیات داوود می باشد که شامل روستاهای زیاد می شوند.
نام این بندر در کتاب های قدیمی به صورت گنابا، گنفه، گناوه، جنابه و جنابا آمده است. بندر گناوه در ساحل خلیج فارس بین بندر بوشهر و بندر دیلم واقع شده است. شهر گناوه کنونی در جنوب گناوه قدیم بنا شده است. از گناوه قدیم نقاطی باقیمانده است که امروزه به نام های تیرسول (شن فشرده)، تل گنبد، تل گوری، تل مناره، و بالاخره تل امام زاده خوانده میشود. در ویرانههای اطراف گناوه، گوپال ( گل پخته استوانه ای شکل به صورت سفال زرد یا سرخ رنگ که آن را به عنوان گلوله با منجنیق بر سر دشمن می ریختند) فراوان به چشم می خورد. درحال حاضر از گناوه قدیم جز آثار سنگ ها و پی های مدفون در زیر خاک و بازمانده تاق نماهای سنگی آثاری مشهود نیست. گاهوبیگاه در درون گودال ها و حفرهها و در زیر پی های عمارت های ویرانه، سکهها و دست افزارها و مصنوعات سنگی و سفالی یافت میشود.
شهر بندری گناوه در استان بوشهر که بازرگانی و ماهیگیری 2 شغل مهم و مرسوم در میان مردم این شهر است، گناوه از شهرهای زیبایی است که به شما توصیه میکنیم آن را از نزدیک ببینید. صحنه زیبای قایقهای ماهیگیری در کرانههای دریای این شهر که برخی آرام گرفتهاند و برخی در حال حرکت به سوی آبهای نیلگون هستند، شما را به سوی خود میخواند تا دمی فارغ از درگیریهای زندگی به زیباییهای آن نیز نگاه كنید. تورهای ماهیگیری، چه آنها که بر قایقها آویزان است و چه آنها که در دریا شناور است از زندگی پرتلاطم ماهیگیرانی سخن میگوید که هریک دلی دارند به وسعت دریا.از دیگر بخشهای جذاب کرانههای این شهر و شهرهای اطراف آن، وجود ساحلهای ماسهای پوشیده از صدفهای دریایی است و پرواز پرندههای دریایی که در تکاپو و جنب و جوش هستند و با صداهای عجیب و غریب و نامفهومی که از خود درمیآورند، بیاختیار آدمی را در دنیای خود غرق میکنند.به یاد داشته باشید که تماشای لحظههای طلوع و غروب خورشید را در کنار دریا فراموش نکنید که آرامشی بینظیر به همراه دارد.بندر گناوه بازارهای تجاری محلی زیادی دارد که کالاهای گوناگونی دارند و عموم کالاها قیمتهای مناسبی دارد و این امر خود بر افزایش ورود گردشگر به این منطقه اثر گذاشته است.بیشتر مردمی که در این منطقه زندگی میکنند از نژاد لر بوده و در کنار آنها عربها و اقوام دشتی را نیز میبینیم.شهر کنونی گناوه در نزدیکی جنوب شهر باستانی گناوه قرار گرفته و این شهر باستانی نشان از قدمت و پیشینه تاریخی شهر دارد. باقیمانده این شهر باستانی را تیرسول (شن فشرده) مینامند. البته باید گفت که تل گنبد، تل گوری، تل مناره، و تل امامزاده نیز از نامهایی است که بر این خرابهها گذاشتهاند و گوپال یا همان گلهای پخته استوانهای، در این منطقه بسیار به چشم میآید.در گذشتههای بسیار دور مردم شجاع و دلاور این منطقه برای پاسداری از شهر و خانوادههای خود از این گلها استفاده میکردند و آن را با منجنیق بر سر دشمنانشان میریختند. در این ویرانهها نشانههای پی بناها و نماهای سنگی دیده میشود که با حفاریهای باستانشناسان بررسیهای کارشناسی میشود و در مورد آثار به دست آمده و قدمت آن نظر داده میشود. زیارتگاه بیمره (محله امامزاده گناوه)، امامزاده سلیمان بن علی گناوه، برج خان گناوه، تل گوری و شاه صدرالدین، غار تودیو (در نزدیکی روستای قائد حیدر)، پناهگاه صخرهای مال قائد (در 10 کیلومتری شمال غربی بندر گناوه)، پارک گردشگری ساحلی و جزیره جنوبی میرمهنا نزدیک بندر ریگ از جمله دیدنیهای این بندر به حساب میآیند.در ساحل زیبای بندر گناوه پاركی ساخته شده كه از جمله جاذبههای مهم این شهر بوده و به زیباسازی آن نیز کمک کرده است. در نزدیکی این پارک ساحلی چندین هتل وجود دارد که پذیرای مسافران است و این هتلها و پارک در نزدیکی بازار قرار گرفته است.امامزاده سلیمان بن علی گناوه مهمترین مرکز مذهبی شهر به شمار میرود. گنبد بزرگ و نیلگون این امامزاده دارای سطحی پلکانیشکل است و حتی از فاصله بسیار دور قابل شناسایی است. مرقد مطهر این امامزاده در حاشیه جاده گناوه ـ دیلم قرار گرفته که قدمت آن به دوره صفوی بازمیگردد. گنبد این بنا با کاشیهای آبی فیروزهایرنگ پوشیده شده و در بخش ساقه گنبد تزئینات کاشیکاری لوزیشکل سفید و لاجوردی دیده میشود.وجود آثار واماكن تاریخی ومذهبی كه با سبك اصیل ایرانی و با قدمتی دیرینه در این مناطق بهجا مانده و كارگاههای صنایع دستی نظیر لنجسازی ، گرگوربافی و گبهبافی از دیگر جاذبههای این بندر به حساب میآید.پهلوگیری شناورهای تجاری و ماهیگیری در لنگرگاهها و هیاهوی صیادان و ملوانانی كه آبزیان صید شده را از انبار شناورها تخلیه میكنند و بارهای تجاری را در گمرك پیاده میكنند برای گردشگران جالب و دیدنی است.شاخص ترین محصول صنایع دستی آنها نوعی فرش بهنام گبه است . علاوه برآن بافت انواع قالی و قالیچه،گلیم ،عبا بافی،حصیربافی و گره چینی در میان روستاییان گناوه و استان بوشهر مشهور است.
سواحل زيباي خليح فارس و غروب هاي سحر انگيز آن مهم ترين مكان هاي ديدني استان بوشهر را تشكيل مي دهند. جزيره خارک در نزدیکی شهرستان گناوه واقع شده است و از مهم ترين جاذبههای طبيعي منطقه و يکي از جزاير زيباي خليج فارس به شمار مي آيد. اين جزيره از مناطق بسيار قديمي منطقه بوده و داراي آثار تاريخي متعددی است. ساحل بندر گناوه یکی از زیباترین سواحل جنوب ایران است. از اقدامات زیباسازی ساحل پروژه ساخت پارک ساحلی است که قسمت اول آن افتتاح شده و قسمت دوم نیز در حال ساخت می باشد. بندر گناوه با محیط طبیعی و زیبای خود مکانی دیدنی جهت علاقمندان به مناظر طبیعی می باشد خلیج نیلگون فارس در روزهای آفتابی با نسیم بهاری همراه با دلفین های شاد و با هوش که در دو سوی لنج ها و قایقها بالا و پایین می برند و تابش نور آفتاب بر روی صدفهای کنا ساحل جلوه های بدیع و زیبایی در کنار ساحل ماسه و منحصر به فرد گناوه پدید می آورد. شبهای زیبای گناوه و در کنار ساحل این بندر با صدای آرام امواج دریا و انعکاس نورنقره گون مهتاب در آب، و آتش شعله های گاز در جزیره خارگ و خارگو منظره های زیبا و فراموشی نشدنی را برای هر بیننده ای فراهم آورد . همچنین ساحا زیبا و ماسه ای و بی نظیر روستای چهک در نزدیکی گناوه محل مناسبی جهت بازدید مسافرین و علاقمندان می باشد. از دیگر مناطق دیدنی این بندر می توان جزایر شمالی و جنوبی، گوابین، گشویی، می باشند که در حد فاصل بین گناوه و ریگ قرار دارند که بیشتر مردم این منطقه به شغل صیادی مشغل می باشند. همچنین کشتزارها، مزارع و باغهای سرسبز روستاهای اطراف گناوه مثل شول، کلر تاج ملکی – چاهبردی ، تل تل، تل برج، بهمنیاری ، گمارون- بنکی، چهار روستایی- پوزه گاه گاو سفید و مزارع سرسبز و زیبای اطراف رود حله محل مناسبی جهت تفریح و گشت و گذار به خصوص در ایام نوروز و روز 13 بدر برای علاقمندان می باشد . در آبهای گرم و بر کرانه های این بندر پر نعمت گونه های فراوان و نادر ماهیهای نقره گون و رنگانگ وجود دارند که مردمان سخت کوش این بندر از قبل صید این نعمات رزق و روزی خویش را بدست می آورند . طوطی ماهی ، اره ماهی، کوسه ماهی ، ماهی مرکب (خساک)، خرچنگهای بزرگ ، شاه میگو و دهها نوع آبزی دیگر آبزیانی هستند که در آبهای این بندر یافت می شوند همچنین مرغوبترین میگوی دنیا در این منطقه صید میشود. از ماهیهای خوشمزه و خوش طعم این بندر نیز می توان ، حلوا ، شوریده، سرخو، هامور، سنگسر قباد، میش، خارو، شیر بیا، آواسیم و ... را نام برد . از مشاهیر دینی شهر گناوه میتوان از شیخ محمد بحرانی، شیخ عبدالمهدی بحرانی، شیخ علی بحرانی (مؤلف کتاب تهذیب نفس)، عبدالخالق دشتی و محمد بدری،شیخ احمد بحرینی و حسن داوودی میتوان نام برد. همچنین مشاهیر ادبی ، هنری و علمی می توان از ایرج شمس زاده ( شاعر) ، غلامحسین دریانورد ( شاعر ، نمایشنامه نویس ، فیلمنامه نویس ، پژوهشگر ) ، ، بهزاد بهزادی ( معلم و از شخصیت های میسرعلمی و چهره ماندگار ) نام برد که هر کدام از این عزیزان موفقیت های چشمگیری را بدست آورده اند و آثار جاودانه ای برجا گذاشت اند.
امروز مردم گناوه بر این باورند که این بندر قدیمی و کهن شرایط لازم برای تبدیل شدن به یک شهر توریستی را دارد و بندر گناوه در شمال استان بوشهر با داشتن ساحل ماسه ای به وسعت تقریبی ۱۰ کیلومتر بر کناره خلیج فارس دارای ویژه گیهای خاص جغرافیایی و اقتصادی در منطقه است که از لحاظ موقعیت ژئوپولوتیک می تواند به یک بندر زیبای توریستی - تجاری در جنوب ایران تبدیل شود.ساحل ماسه ای با پوششی از صدفها و گوش ماهیها و موجودات ریز دریایی و عمق کم آب در زمان جذر و مد آب دریا ، همچنین وجود تپه های شنی و ماسه ای با پوشش گیاهی و جنگلی بنام "تل چیتی" که با انبوه درختان جنگلی همیشه سبز و مشرف به دریا چشم انداز زیبایی به نوار ساحلی بندر گناوه بخشیده است ، وجود چند روستا با داشتن آب شیرین و درختان میوه از جمله لیمو ترش معروف قلعه حیدر و باغچه های سرسبز و خرم صیفی جات شامل نعناع و ریحان معروف مال قاید در نزدیکی دریا جلوه خاصی به ساحل صخره ای این دهکده های توریستی داده است .
جاذبه های گناوه
تالاب حله گناوه: تالاب محافظت شده حله نیز که به عنوان یکی از بخشهای مهم حیاط وحش کشور محسوب میشود و هرساله میزبان پرندهای مهاجر فراوانی است که دیدن آن خالی از لطف نیست. این تالاب در سال 1342 و بر اثر طغیان رودخانه حله پدیدار گشت که هم اکنون منزلگاه هزاران پرنده مهاجر است. وسعت منطقه در حدود 42 هزار و 600 هکتار میباشد.
بندر ریگ: بندر ریگ ازتوابع شهرستان گناوه که از قدیمی ترین بنادر استان بوشهر بوده، شخصیت و قهرمانی بزرگی همچون ‘میرمهنا’ از مبارزان جنوب در مقابل اشغالگران پرتغالی در آن زندگی کرده داشته که توانست به سلطه و استعمارگری چند قرن پرتغالی ها در خلیج فارس پایان دهد.این بندر با جاذبه های متعدد گردشگری دارای اماکن تاریخی و تفریحی است که هر ساله شاهد حضور گردشگران بسیاری از اقصی نقاط کشور است. برج ‘حسینیه خان’ در این بندر که به عنوان میراث فرهنگی ثبت و ترمیم شده از مکان تاریخی این بندر به شمار میاید.
جزیره میر مهنا: میرمهنا بندر ریگی نام یکی از مردمان جنوب ایران بوده که دلاوریهایش سبب پایان یافتن استعمار پرتغالیها و هلندیها بر جنوب سرزمینمان شد. نام جزیره غیرمسکونی میرمهنا از او گرفته شده است. این جزیره که تنها 15 کیلومتر از بندر گناوه فاصله دارد دارای یک درخت کنار تنومند به نام کنار میرمهناست. گنبد قدمگاه از دیگر جاذبههای جزیره میرمهناست. اعتقاد بر این است که این قدمگاه حضرت علی (ع) است. از دیگر دلایل شهرت این جزیره، درختان انگور و انجیر است که طعمی متفاوت و خوشمزه دارند. به زودی تفرجگاه گردشگری به وسعت صد هکتار در این جزیره ساخته میشود.
آرامگاه امامزاده سلیمان بن علی: ساخت معماری مرقد این امامزاده به دوران صفویه باز میگردد. گنبد این امامزاده در نگاه اول ما را به یاد گنبد مشهور دانیال نبی در شوش و معماری سواحل خلیج فارس میاندازد اما تفاوتهای بسیاری با آن دارد. این گنبد فیروزهای به شکل کثیرالاضلاع منظم و دوازده ترک (دوازده وجهی) ساخته شده است. پلکانهای گنبد بر روی قاعده مدورش ساخته شده و رنگ فیروزهای آن حالتی معنوی به بنا داده است. این گنبد و پایههای آن احتمالا از دوران قدیمیتری نسبت به سایر قسمتهای بنا به یادگار مانده است.
برج خان بندر ریگ: برج خان واقع در شهر بندرریگ از توابع شهرستان گناوه یکی از آثارهای تاریخی و از نقاط دیدنی استان بوشهر و شهرستان گناوه در جنوب ایران است.برج خان بنایی است تاریخی که تعلق به خانعلی حیات داوودی است. تاریخ بنای برج به سال ۱۷۷۷۷ میلادی بر میگردد. سبک معماری این بنا، بیت میلانی است.ساختمان دارای دو بخش اندرونی و بیرونی بوده و از نوع حیاط مرکزی است که اتاقها اطراف و حوض در وسط حیاط تعبیه شدهاست. بنای برج دو طبقه است که در هر طبقه دارای دو اتاق به ابعاد ۵×۵ است و بین آنها راه رو وجود دارد. جلو اتاقها طارمه یا بالکن واقع است که با ۱۴ ستون از نمای روبه رو نگه داشته شدهاست. پشت بام دارای سرستونهایی با گل میخ گلولهای است که چون نگهبانی به نظر میرسند که روبه روی خلیج فارس به مراقبت از برج ایستادهاند.
ساحل صخره ای و بکر مال قاعد: روستای مال قائد دارای آثار باستانی و اماکن دیدنی بسیاری است که از جمله آنها میتوان به ساحل صخرهای آن اشاره کرد که بی شک زیباترین ساحل صخرهای در تمام جنوب کشور در مال قائد دیده می شود. امواج خشمگین با تاخت و تاز خود حفرهها و غارهایی در ساحل ایجاد کردهاند که هر کدام از آنها چندین تن را در خود جای میدهد و دیدن آنها خالی از لطف نیست.
ساحل ماسهای و دریای گناوه: ماسهای بودن ساحل بندر گناوه از ویژگیهای برجستهای است که کمتر در مناطق ساحلی ایران نظیر آن را می توان دید.سواحل ماسهای و دریا در بندرگناوه مکان بسیار خوبی برای ثبت تصاویری زیبا و تجربه اسبسواری ساحلی، قایقسواری و شنا هست. همچنین کمپهای اقامتی و توریستی نیز در سواحل زیبای بندر گناوه قابل دسترسی است.
بازارهای بندر گناوه: بازارهای بندر گناوه یکی دیگر از جاذبه های گردشگری این منطقه است. نزدیکی این بندر به کشورهای عربی موجب شده است بسیاری از برندهای معروف در بازار آن با قیمتی مناسب در دسترس باشند. از این منظر گناوه را «دبی» ایران می نامند. مشهورترین بازار این بندر، بازار سیف است. این بازار در میدان امام خمینی واقع شده است و مرکز خرید وسایل برقی است. البته باید توجه داشت که کالاها بدون ضمانت نامه هستند.
.................................