ماندانا دختر آستیاگ آخرین پادشاه ماد ، همسر کمبوجیه اول یکی از اشراف پارس و مادر کوروش هخامنشی است .
معنی نام او ریشه در زبان فارسی باستان دارد و به معنی شادکام و شادمان است در روایاتی به معنی بوی انگور سیاه است ( به گفته هردوت، روزی استیاگ در خواب دید که از دخترش ماندانا آنقدر آب خارج شد که هگمتانه، پادشاهی ماد و تمام سرزمین آسیا را غرق کرد. استیاگ تعبیر خوابش را از مغها پرسید، آنها گفتند که از او فرزندی پدید خواهد آمد که بر سرزمین ماد غلبه خواهد کرد. این موضوع سبب این شد که آستیاگ تصمیم بگیرد، که دخترش را به ازدواج اشراف ماد درنیاورد، زیرا میترسید که دامادش مدعی خطرناکی برای پادشاهی او شود؛ بنابراین استیاگ دخترش را به ازدواج کمبوجیه از اشراف پارس درآورد.ماندانا پس از ازدواج با کمبوجیه، از او باردار شد. شاه اینبار خواب دید که از شکم دخترش درخت تاکی روییده، که شاخ و برگهای آن تمام آسیا را میپوشاند.) که به احتمال زیاد برگرفته از این داستان است
تاریخ وفات او سی سالگی ذکر شده البته این تاریخ زمانی است که همسرش کمبوجیه اول در گذشته است و مشخص نیست که آیا ماندانا هم در این سال درگذشته یا به عنوان شهبانوی همسر کنار گذشته شد .
از زندگی ماندانا اطلاعات زیادی در دسترس نیست اما طبق گفته هردوت : « ماندانا فرزندش کوروش را به گونه ای پرورش داده که تمام ایرانیان او را پدر صدا میزنند »
گفته می شود ماندانا اولین شخصی بود که مکانی برای آموزش و پرورش پسران شایسته فراهم کرد و در این مکان به پسران خواندن و نوشتن ، سوار کاری ، تیر اندازی ، نیزه پرانی آموزش میدادند.