شهبانو تئا موزا نخستین و یکی از سه زن در تاریخ ایران است که به مقام فرمانروایی رسیده است.
او برده ای رومی بود که توسط آگوستوس فرمانروای روم به عنوان هدیه راهی دربار فرهاد چهارم پادشاه اشکانیان شده بود.
او خیلی زود به همسر مورد علاقه امپراتور اشکانی بدل شد و بعدا فرهاد پنجم را زاد.
|
ورود به ایران: موزا در سال ۲۰ پیش از میلاد به عنوان برده و هدیه امپراتور روم به فرهاد چهارم اشکانی وارد دربار اشکانیان شد. فرهاد چهارم در آن زمان دست کم چهار همسر دیگر با نام های اولنایر، کلئوپاترا، باسیرتا و بیستیباناپس داشت. موزا بعدا به همسری شاه رسید و پس از مدتی به مقام ملکه رسید. او بعدا فرهاد پنجم را به دنیا آورد. در سال ۱۰ یا ۹ پیش از میلاد طی توطئه ای فرهاد چهارم را متقاعد کرد تا پسران خود را برای جلوگیری از جنگ داخلی بر سر تخت شاهی به رم بفرستد و این گونه فرهاد پنجم در رسیدن به سلطنت تقریبا بی رقیب شد. به گفته اما استروگنل موزا ممکن است از طرف روم به نیت دستیابی به اطلاعات یا نفوذ بر پادشاه اشکانی به ایران فرستاده شده باشد. |
|
فرمانروایی: موزا در سال ۲ پیش از میلاد، به فرهاد چهارم زهر داد و سپس همراه با پسرش فرهاد پنجم به عنوان حاکم مشترک بر تخت نشست. در پشت سکههای متأخر فرهادک به وضوح تصویری از مادرش موزا دیده می شود فرهادک همچنین به مادرش عنوان باسیلیسا داده بود که همسر پادشاه و سایر زنان سلطنتی در دوران هلنیستی از آن استفاده میکردند. یوسف فلاوی تاریخنگار رومی سده یکم به ادعاهایی مبنی بر ازدواج موزا با پسرش اشاره میکند اما مدرکی وجود ندارد که ادعای یوسف را تایید یا رد کند. شواهد موثقی مبنی بر ازدواج میان والدین و فرزندان چه در زمان اشکانیان و چه در زمان هخامنشیان پیشینیان ایرانی آنها وجود ندارد. تاریخنگار معاصر خوآن ام بیگوود گزارش یوسف را گمراه کننده میخواند و با اشاره به شباهتهای بسیار زیاد آن با داستان سمیرامیس شهبانوی آشور نتیجه میگیرد که روایت وی از موزا به احتمال زیاد از یک داستان عامیانه نشات گرفته شدهاست. |
|
فرجام ملکه موزا و فرهادک: بزرگان اشکانی که از انفعال فرهاد پنجم در برابر مزاحمتهای رومیان در ارمنستان و تبار رومی مادرش برآشفته بودند، هر دو را در سال ۴ میلادی و پس از یک حکومت شش ساله از تخت سلطنت بر کنار کردند و ارد سوم را به جای آن دو بر تخت نشاندند. فرهادک و موزا به رم گریختند و آگوستوس آنها را پذیرفت. به گفته تاریخ نگاران رومی مشخص نیست بر سر ملکه موزا و اشک پانزدهم آمده است. موزا در کل حدود ۳۰ سال در ایران ماند و نخستین زن حاکم بر این کشور بود. البته پیش از او شهبانو رینو همسر مهرداد یکم اشکانی در زمان کوچک بودن پسرش شاهنشاه فرهاد دوم به عنوان نایبالسلطنه بر ایران حکومت کردهبود. موزا همچنین یکی از سه زن حاکم بر ایران در طول تاریخ است. |