بررسی خداباوری و ناباوری ۱۰۰ فیلسوف برتر تاریخ??

در ادامه لیستی از ۱15 فیلسوف مهم تاریخ (از پیشا‌ادیان تا مدرن) آورده‌ام و کنار هر اسم باور آن‌ها به خدا یا موضع‌شان نسبت به مفهوم خدا را نوشته‌ایم. اطلاعات تا جای ممکن دقیق و براساس برداشت‌های تاریخی و پژوهشی است

.

خداباوری قبل ادیان یکتاپرستی باستان و خداباوی یکتاپرستی دینی ✅

خداباوری دئیسمی ( بی دین یا بی نظر درباره دین)✔️

خداباوری پانتیستی ( همه خدایی)✔️

ندانم گرا ?

آتئیست ❌ 

---

 فیلسوفان پیش از ادیان ابراهیمی و یونان باستان (عمدتاً یونان و هند و چین):

1. **تالس** – خداباور✅

2. **آناکسیمنس** – خداباور✅

3. **آناکسیماندر** – آتئیست ❌

4. **هره‌کلیتوس** – خداباور✅

5. **پارمنیدس** – خداباور✅

6. **امپدوکلس** – خداباور✅

7. **فیثاغورس** – خداباور✅

8. **آنکساغوراس** – خداباور✅

9. **دیوگنس آریتا** – آتئیست ❌

10. **لوکرتیوس** – ندانم گرا ?

11. **اپیکور** – خداناباوری، ندانم گرا  ❌?

12. **دموکریتوس** – آتئیست  ❌

13. **سقراط** – خداباور ✅

14. **افلاطون** – خداباور✅

15. **ارسطو** – خداباور✅

16. **زنون کیتیومی ** – خداباور✅

17. **سنکا** – خداباور✅

18. **اپیکتتوس** – خداباور✅

19. **مارکوس اورلیوس** – خداباور✅

20. **پلوطین** – خداباور ✅

21. **کنفوسیوس** – خداباور✅

22. **لائوتسه** – خداباور✅

23. **نگارجونه** – آتئیست (بودایی)  ❌

24. **بودا گوتاما** – ندانم‌گرا ?

25. **موئه‌زی** – خداباور✅

26. **سوفوکلس** – خداباور✅

---

فیلسوفان دوره شکل‌گیری یکتاپرستی تا قرون وسطی:

27. **فیلو اسکندرانی** – خداباور✅

28. **آگوستین قدیس** – خداباور✅

29. **بوئتیوس** – خداباور✅

30. **توماس آکویناس** – خداباور✅

31. **آنسیلم** – خداباور✅

32. **آبلار** – خداباور✅

33. **پیتر لومبارد** – خداباور✅

34. **ویلیام اوکام** – خداباور✅

35. **ابن سینا (ابوعلی سینا)** – خداباور✅

36. **ابن رشد** – خداباور✅

37. **فارابی** – خداباور✅

38. **ابن‌مسکویه** – خداباور✅

39. **ابن‌طفیل** – خداباور✅

40. **ابن‌باجه** – خداباور✅

41. **ابن‌خلدون** – خداباور✅

42. **محمد غزالی** – خداباور✅

43. **ملاصدرا** – خداباور✅

44. **سهروردی** – خداباور✅

45. **ابریسکوپوس** – خداباور✅

46. **داون اسکوتس** – خداباور✅

47. **روژه بیکن** – خداباور✅

48. **سنت برنارد** – خداباور✅

49. **سنت بونیفاس** – خداباور✅

50. **جان دنس اسکوتوس** – خداباور✅

---

 فیلسوفان عصر طلایی اسلامی و گذار به رنسانس:

51. **ابوریحان بیرونی** – خداباور✅

52. **محمد اقبال لاهوری** – خداباور✅

53. **ابن حزم** – خداباور✅

54. **ابن میمون (موسی بن میمون)** – خداباور✅

55. **ابن‌عربی** – خداباور✔️

56. **خواجه نصیر طوسی** – خداباور✅

57. **امام محمد باقر** – خداباور✅

---

### رنسانس و ظهور دئسم و دوره مدرن اولیه:

59. **دکارت** – خداباور✅

60. **اسپینوزا** – خداباور ✔️

61. **پاسکال** – خداباور✅

62. **هابز** – خداباور✔️

63. **لاک** – خداباور✅

64. **ولتیر** – خداباور✔️

65. **لایبنیتس** – خداباور✅

66. **مالبرانش** – خداباور✅

67. **برکلی** – خداباور✅

68. **هیوم** – ندانم‌گرایی/خداناباوری?❌

69. **کانت** – ندانم‌گرایی با تمایل به خداباوری (خدا به مثابه اصل اخلاقی)✅✔️

70. **روسو** – خداباور✔️

71. **لینائوس** – خداباور✔️

72. **جورج هگل** – خداباور✔️

73. **شیلینگ** – خداباور✔️

74. **شپنهاور** – ندانم گرا?

75. **فیشته** – خداباور✅

76. **گوته** – خداباور✔️

78. **جان استوارت میل** –?/ ❌

79. **هاربرت اسپنسر** – ✅

80. **کنفوسیوس** – خداباوری  ✔️/ ✅

81. **نیچه** – آتئیست ❌

82. **کارل مارکس** – آتئیست ❌

83. **فویرباخ** – آتئیست ❌

---

 قرن ۱۹ تا امروز (مدرن و معاصر):

84. **سورن کی‌یرکگور** – خداباور✅

85. **آیزایا برلین** – ندانم‌گرا?

86. **ژان-پل سارتر** – آتئیست ❌

87. **جان دیوئی** – ندانم‌گرایی?/خداگرایی اخلاقی✔️

88. **آلن واتس** – خداباور ✔️

89. **لوئیس ویتگنشتاین** – ندانم‌گرا?

90. **کارل پوپر** – ندانم‌گرا?

91. **دستویفسکی** – خداباور✅

۹۲.براتراند راسل ندانم گرا ?

93. **ویلیام جیمز** – خداباور✅

94. **آلبر کامو** – آتئیست ❌

95. **والتر کافیگن** – ندانم‌گرا?

96. **مارتین هایدگر** – خداباور ✅

97. **هاناآرنت** – ندانم‌گرایی?

98. **میشل فوکو** – آتئیست ❌

۹۹. الیزابت انسكومب✅

۱۰۰. **ژاک دریدا** – ندانم‌گرا?

10۱. **اسلاوی ژیژک** – آتئیست ❌

۱۰۲.ویلیام آلستون✅

۱۰۳. زیگموند فروید _ آتئیست ❌

۱.۴. جان هیک✅

۱۰۶ .ریچارد داوکینز آتئیست ❌

۱۰۷ .چارلز تیلور خداباور ✅

۱۰۸ . ریچارد سوئین‌برن خداباور ✅

۱۰۹. سم هریس آتئیست ❌

۱۱۱. کریستوفر هیچنز آتئیست ❌

۱۱۲. آلوین پلانتینگا خداباور ✅

۱۱۳. دنیل دنت آتئیست ❌

۱۱۴. ژاک مارتن✅

۱۱۵. جان لنوکس ✅

.

---

‌

نتیجه‌گیری آماری

خداباوری ۸۵ نفر ✅

خداناباوری ۱۹ نفر ❌

ندانم گرایی ۱۳ نفر ?

مسلما چون فلسفه به طور مشخص و با قوانین عقلی درباره وجود خدا نظر میده ندانم گرایی توش کمتر هشت و بین دانشمندان که از نظر علمی اثبات نیمشه کرد وجود خدا یا ردشو ندانم گرایی کنی بیشتره