در هیاهوی نبردهای بزرگ امشب، سوت آغاز لیگ قهرمانان اروپا، از جایی در جنوب قاره به گوش میرسد. شاید بازی لاسک برابر آ ا ک آتن جذابیت نبرد غولها را نداشته باشد اما آغاز فصل در آتن، یک آغاز نمادین در کشوری است که فوتبال در آن درحال تغییر است . فوتبال یونان....
در روزگاری که کوههای صعبالعبور اُلَمپوس، به قلمرو بزهکاران فراری از حکومت مرکزی امپراطوری پیر و خسته عثمانی بدل شده بود، در گوشه و کنار سرزمین بزرگ عثمانی زمزمههای مردانی نواندیش شنیده میشد. مردانی که اجدادشان روزگاری ساکنان آن کوهستان باشکوه بودند و پایههای اندیشه بشری را همانجا بنا نهاده بودند. مردانی که تمایزشان از دیگر ساکنان عثمانی، ختم شدن نام اکثرشان به حرف "س" بود. عصر روشنگری نوهلنی آغاز شده بود و جنبشهای فکری جدید به پیروزی در نبرد ناوارینو و پایه گذاری یونان نوین و استقلال آن از عثمانی انجامید. مسیری که اگرچه با دخالتهای خارجی به بیراهه رفت اما در آغاز، بازگشتی شکوهمند به روزگاری تاریخی بود. روزگار یونانیان...
نامهای منتهی به "س" بار دیگر در سرتاسر اروپا به گوش میرسد. کنستانیوس تزولاکیس در هال سیتی تازه صعود کرده به لیگ برتر هنوز گلی نخورده، کریستوس تزولیس در آرسنال نیامده به ستاره تیم بدل شده، کنستانتینوس کولیهراکیس در آس رم، کنستانتینوس کارتساس در دورتموند، چارالامپوس کاستولاس در برایتون و .... دو دهه پس از فتح بی بدیل مردان اتو ریهاگل بار دیگر نام یونانیها در اروپا به گوش میرسد.
آناگنیسی
برای ما مشخص شد که بازیکنان یونانی با نیازهای فوتبال مدرن اروپا همخوانی ندارد. ما متوجه شدیم که باید بیشتر روی ساختار، آموزش مربیان و ارائه یک فلسفه مشخص و هماهنگ سرمایهگذاری کنیم.
ماکیس گکاگاتسیس، رئیس فدراسیون فوتبال یونان، پروژه جدید فوتبال یونان به نام «آناگنیسی» - تولد دوباره – را اینطور معرفی میکند.
کسی انتظار نداشت بزرگترین روز تاریخ فوتبال یونان آنطور اتفاق بیفتد؛ تیم ریهاگل که در رده 35 رنکینگ فیفا وارد یورو 2004 شده بود، به شگفت انگیزترین شکل ممکن تاریخ را با الفبای یونانی نوشت. تاریخی که با مهارت در ضربات ایستگاهی، پرشهای آنجلوس چاریستیاس و البته دفاعی تا پای جان به دست آمد
قهرمانی یونان 2004 معجزه بود و ایراد معجزه این است که نتیجه یک فرایند نیست. همین باعث شد فوتبال یونان در دو دهه گذشته دچار افت شود. آنها به عنوان قهرمان اروپا حتی به جام جهانی 2 سال بعد از یورو 2004 در سرزمین مادری ریهاگل راه نیافتند و در بلندمدت، یونان از جام جهانی ۲۰۱۴ تاکنون نتوانسته به هیچ تورنمنت بزرگی راه پیدا کند
دیمیتریوس پاپادوپولوس، یکی از اعضای آن تیم در سال ۲۰۰۴ و مدیر فنی فعلی تیم ملی، میگوید:
ما به خاطر فرهنگ حاکم و شور آن پیروزی هرگز به برنامهریزی فکر نکردیم. پیروزی ما یک رویا بود، اما اگر همان زمان شروع به تفکر جدید میکردیم، شاید موفقیتهای بلندمدت برایمان حاصل میشد. بقایای آن تیم تا در سال ۲۰۱۴ کم و بیش با همان روش به مرحله حذفی راه یافتند. اما از آن زمان به بعد پیشرفتی نداشتهایم.
پاپادوپولوس بر جام قهرمانی اروپا بوسه میزند
در تمام این سالها، کم و بیش بازیکنان خوبی در فوتبال یونان ظهور کردند اما این حاصل یک فرایند نبود. ونجلیس پاولیدیس از بنفیکا، مهاجم اصلی یونان است، یک بازیکن ۲۷ ساله فیزیکی با ضربات دقیق به چارچوب که در نوجوانی برای پیشرفت فوتبال خود راهی آلمان شد. در سالهای اخیر، او آکادمی خود را در زادگاهش سالونیکی تأسیس کرده تا بخشی از پروژه پیشرفت فوتبال یونان باشد. پاولیدیس توضیح میدهد:
تفاوت زیادی بین کشورها وجود دارد. در یونان، ما در زمینهای خوبی بازی نمیکردیم. به فکر چمن مناسب، رختکن خوب و ... نبودیم. وقتی بازیکنان خوبی پرورش نمییافتند، میگفتیم: "خب، این اتفاقی است که افتاده ". در واقع دلیل اینها این بود که ما برنامهای برای پیشرفت نداشتیم. برعکس در آلمان، همه چیز برنامهریزی شده بود. من فکر میکنم این بزرگترین نقص ماست. آکادمیها باید برای پرورش بازیکن برنامهریزی کنند، نه اینکه همه ظهور یک استعداد بمانیم.
فوتبال یونان، فوتبال جوانی نیست سوپرلیگ یونان با میانگین سنی ۲۸.۵ سال، پیرترین لیگ اروپا است، همچنین از نظر بازیکنان حاضر در لیگ از مسیر آکادمیها، با (۷.۵ درصد) سومین کشور قاره از آخر است! اما برنامههای جدید، نشانههایزودرس خوبی را نمایش میدهد:
بازیکنان، در لیگهای معتبر به چشم میخورند، آنها در اکتبر 2024 با دو گل از پاولیدیس، انگلیس را ۲-۱ در ومبلی شکست داد و المپیاکوس در سال ۲۰۲۴ با شکست اینتر، بایرن و میلان، قهرمان لیگ قهرمانان جوانان شد. موفقیتها هنوز در سطوح پایین است و نشانه آن ناکامی تیم ملی در رسیدن به جام جهانی 2026 با وجود گروهی آسان.
کوستاس سیمیکاس، مدافع کناری لیورپول از ستارههای اصلی و باتجربه تیم است. او به نسل قبل از اصلاحات تعلق دارد و دوران حرفهایش با سالهای رکود فوتبال یونان همزمان شده بوده. سیمیکاس میگوید:
ما به این تولد دوباره نیاز داشتیم. و کنستانتینوس وراکاس کسی بود که جسارت و بلندنظری برای اجرای آن را داشت .
فوتبال جنگجوی هوشمند
دفتر فدراسیون فوتبال یونان در حومهی آتن قرار دارد. پس از گذشتن از درهای اتوماتیک شیشهای، اتاقها کنار هم قرار دارند. تقریبا دیوار هر کدام با عکسهای خانوادگی صاحب اتاق پر شده اما یکی از آنها به خاطر تخته تاکتیکی بزرگی که از پشت شیشه دیده میشود، کاملاً مجزاست.
اینجا دفتر کنستانتینوس وراکاس، رئیس پروژه آناگنیسی است. فوتبال یونان سالها به سازماندهی دفاعی خود افتخار میکرد، اما نظم تاکتیکی دیگر به تنهایی قادر به کسب نتیجه نبود. وراکاس متوجه شد که سطح فنی بازیکنان یونانی به اندازه کافی بالا نیست. او توضیح میدهد:
ما میدانیم که بازیکنان یونانی استعداد دارند. اما باید روش، جلسات تمرینی و فلسفه تیمهای جوانان را تغییر دهیم تا آنها را شکوفا کنیم. بازیکنان یونانی باید پیشرفت میکردند. آنها باید قهرمان داستانهای خودشان میشدند.
اتحادیه فوتبال یونان با همکاری شرکت مشاوره فوتبالی «وان فور د گیم» - متشکل از مربیان سابق جوانان آژاکس - ایجاد یک استراتژی بلندمدت برای پرورش بازیکنان تکنیکی را در اولویت قرار داد. دفتر وراکاسو هم اتاقیاش پاپادوپولوس، مدیر فنی تیم در قلب این پروژه است.
وراکاس در دفتر کارخود در آتن
وراکاس میگوید:
قبلاً یک نوع آموزش بسیار رسمی و استاندارد در آکادمیها وجود داشت که توسط همه مربیان استفاده میشد. فلسفه ما تلاش برای بازگشت به مفهوم فوتبال خیابانی است. جایی که بچهها در آن بزرگ میشوند و تمرکز بر آن باعث میشود بازیکنان بتوانند خلاقتر باشند و با فوتبال مدرن هماهنگتر.
با توجه به منابع و فرهنگ مربیگری آنها، دنبال کردن رویکردهای رایج مثل مالکیت بالای توپ یا پرس شدید از بالای زمین، با DNA یونانیها سازگار نبود. به همین دلیل نبردهای یونان باستان، الهامبخش آنها شد. انتقال سریع و برق آسا به حمله، سازماندهی دفاعی، قدرت فیزیکی در دوئلها و نظم تاکتیکی. روشی که به "فوتبال جنگجوی هوشمند" معروف شده.