طرفداری | دو سال پیش، رئال مادرید مراسم توپ طلا را تحریم کرد. آن تصمیم را نباید تنها واکنشی به رسیدن این جایزه به رودری دید، بلکه آن لحظه به یکی از آشکارترین رویاروییهای تاریخ اخیر باشگاه با برگزارکنندگان مهمترین جایزه انفرادی فوتبال جهان تبدیل شد. رئال مادرید تا آخرین لحظه انتظار داشت وینیسیوس به خاطر نقش تعیینکنندهاش در یک فصل درخشان، نهمین بازیکن تاریخ باشگاه باشد که توپ طلا را به خانه میبرد. اما وقتی مشخص شد رودری، هافبک منچسترسیتی، برنده خواهد شد، هیئت رئال مادرید سفر به پاریس را لغو کرد. این جایزهای غریبه در تاریخ رئال مادرید نبود؛ آلفردو دی استفانو، ریموند کوپا، لوئیس فیگو، رونالدو، فابیو کاناوارو، کریستیانو رونالدو، لوکا مودریچ و کریم بنزما، همگی زمانی که پیراهن سفید آنها را به تن داشتند، با توپ طلایی عکس یادگاری گرفتند. با این حال، سال ۲۰۲۴ نوبت به رودری رسید و تلاشهای گسترده رئال به نقطهی شکست رسید و مهمترین جنجال تاریخ مراسم توپ طلا را با چشمهای بهتزده جلوی چشم دیدیم.
آن اتفاق به قطع رابطهای کمسابقه میان رئال مادرید و توپ طلا انجامید. باشگاه نهتنها در مراسم شرکت نکرد، بلکه برنامه ویژه حدود پنجساعتهای را که قرار بود از شبکه تلویزیونی رسمی رئال مادرید برای پوشش مراسم پخش شود، لغو کرد و حتی هواپیمای اختصاصی نمایندگان باشگاه به سوی پاریس نیز از فرودگاه هرگز بلند نشد. رئال مادرید در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۴ موضع خود را بدون ابهام اعلام کرد: «توپ طلا دیگر برای ما وجود ندارد.» در آن شب، رودری جایزه را دریافت کرد و رئال مادرید غایب بزرگ مراسم بود؛ غیبتی که نشان میداد مسئله برای باشگاه فقط از دست رفتن یک جایزه فردی برای وینیسیوس نبود، بلکه احساس میکرد در سازوکار انتخاب برنده نیز به آن بیاحترامی شده است.
اما در سپتامبر ۲۰۲۶، نشانهها کاملاً متفاوت شدهاند. رئال مادرید دوباره درباره توپ طلا صحبت میکند، نامزدهایش را معرفی میکند و حتی در رسانههای رسمی خود به شکل مستقیم درباره حضور بازیکنانش در فهرست ۳۰ نفره مینویسد. باشگاه پس از اعلام نامزدهای توپ طلای ۲۰۲۶، کیلیان امباپه، وینیسیوس جونیور، جود بلینگام و مارک کوکوریا را به عنوان چهار بازیکن کنونی در فهرست نامزدها را در مرکز توجه خود قرار داده است. رئال در گزارش رسمی خود به آمار امباپه، از جمله ۲۵ گل در لالیگا، ۱۵ گل در لیگ قهرمانان اروپا و کسب کفش طلای جام جهانی اشاره کرده و درباره وینیسیوس و بلینگام نیز عملکرد آنها برای تیم ملی و باشگاه را برجسته کرده است.
این تغییر رفتار از نظر زمانی نیز معنادار است. یک سال پیش، رئال مادرید حتی حاضر نبود نتیجه توپ طلا را در کانالهای رسمی خود پوشش دهد؛ حالا خود باشگاه فهرست نامزدها را منتشر کرده و بازیکنانش را در مرکز بحث قرار داده است. اینطور نیست که رئال مادرید اتفاقات سال ۲۰۲۴ را فراموش کرده یا بخشیده باشد، اما نشانهای روشن از بازگشت رسمی کهکشانیها به فضای رسمی این جایزه است.
طبق اطلاعات منتشرشده از سوی مارکا، رابطه رئال مادرید و برگزارکنندگان توپ طلا نیز پس از دو سال تنش و بحرانی علنی، در حال عادیشدن است و طرفین ظاهراً به سمت ترمیم رابطه حرکت کردهاند. این موضوع برای رئال مادرید اهمیت ویژهای دارد، چون باشگاهی با این تعداد ستاره در سالهای آینده بارها در رقابت برای جوایز فردی قرار خواهد گرفت و ادامه یک درگیری دائمی با برگزارکنندگان توپ طلا، سود چندانی برایش طرفین ندارد؛ چه اینکه برخی بازیکنان برای اینکه شانسی در دریافت توپ طلا داشته باشند، وسوسه میشوند تا به رئال مادرید منتقل شوند که نمونهی علنی آن، ترنت الکساندر آرنولد بود. گزارشهای منتشرشده نیز تأکید میکنند که این رابطه هنوز کاملاً به شرایط قبل از جنجال ۲۰۲۴ بازنگشته، اما نشانههای بهبود آن دیده میشود.
رئال مادرید در سال ۲۰۲۴ نشان داد که میتواند در برابر توپ طلا بایستد و حتی مراسم را تحریم کند؛ اما دو سال بعد، همان باشگاه میداند که نمیتواند برای همیشه بیرون از این بازی بماند. توپ طلا یکی از مهمترین جوایز فردی فوتبال است و رئال مادرید تقریباً هر سال بازیکنی دارد که در رقابت آن حضور دارد. حتی حضور وینیسیوس در این فهرست یک نکته قابل توجه دارد. بازیکنی که دو سال قبل دلیل اصلی تحریم رئال مادرید بود، حالا دوباره در همان رقابت حضور دارد و باشگاه نیز بدون قهر و تحریم از نامزدی او خبر میدهد. این نشانهی تغییر است؛ آنهم در باشگاهی که ساختار مدیریت و تصمیمگیری در آن طی این مدت دچار تغییری نشده است. این باشگاه همچنان میتواند معتقد باشد وینیسیوس شایسته بردن جایزه در سال ۲۰۲۴ بود و در عین حال در سال ۲۰۲۶ دوباره در مراسم و فضای رسانهای توپ طلا حضور داشته باشد.
در چنین شرایطی، بازگشت رئال مادرید به پروژهی توپ طلا فقط یک آشتی دیپلماتیک نیست؛ این بار باشگاه یک نامزد بسیار مهم هم دارد که برای رسیدن به جایزه، بیش از همیشه به حمایت عمومی نیاز دارد: کیلیان امباپه.
امباپه؛ پروژه جدید رئال مادرید برای توپ طلا
اگر واکنش رئال مادرید در سال ۲۰۲۴ را دفاع از وینیسیوس بدانیم، رفتار باشگاه در سال ۲۰۲۶ را میتوان بخشی از تلاش برای قرار دادن امباپه در مرکز رقابت دانست. گزارش فوتبال ۳۶۵ از این روند با لحنی بسیار تند یاد میکند و تلاش فلورنتینو پرز برای حمایت از امباپه را بیشرمانه و مضحک توصیف میکند؛ اما پشت این لحن انتقادی، یک بحث جدیتر وجود دارد: توپ طلا دقیقاً باید چه چیزی را پاداش دهد؟
استدلال اصلی حامیان امباپه این است که بهترین بازیکن جهان لزوماً نباید بازیکنی باشد که بیشترین جامها را برده است. ژوزه مورینیو نیز در اظهاراتی، همین خط استدلال را دنبال کرد. او گفت نمیتوان توپ طلا را صرفاً به بازیکنی داد که لیگ قهرمانان اروپا یا جام جهانی را برده است و اگر قرار باشد جایزه به قهرمان لیگ قهرمانان داده شود، بهتر است آن را به لوئیس انریکه بدهند؛ اگر قرار باشد پاداش قهرمانی تیم ملی باشد، باید به لوئیس دلافوئنته برسد. از نگاه مورینیو، توپ طلا باید به بازیکنی برسد که از نظر فردی بهترین بوده و نامش در تاریخ فوتبال باقی میماند.
این استدلال بیسابقه هم نیست. در فاصله سالهای ۱۹۹۲ تا ۲۰۰۶، توپ طلا حتی یکبار هم به بازیکنی که قهرمان لیگ قهرمانان اروپا شده بود نرسید. در سالهای ۱۹۹۴، ۲۰۱۰، ۲۰۱۴ و ۲۰۱۸ نیز برنده توپ طلا قهرمان جام جهانی همان سال نبود. بنابراین، پیوند مستقیم میان بزرگترین جام فصل و توپ طلا همیشه وجود نداشته است.
با این حال مشکل امباپه اینجاست که در سال ۲۰۲۶، رقبای او فقط بازیکنانی با جامهای بیشتر نیستند؛ برخی از آنها هم از نظر فردی فصل فوقالعادهای داشتهاند. هری کین یکی از مهمترین نمونههاست. مهاجم بایرن مونیخ فصل قبل را با آماری بسیار قدرتمند پشت سر گذاشت و در کنار کسب کفش طلای اروپا، بایرن را به دوگانه داخلی رساند و همراه انگلیس نیز تا مرحله نیمهنهایی جام جهانی پیش رفت. منابع مختلف او را یکی از مدعیان اصلی و حتی شانس اول توپ طلای ۲۰۲۶ میدانند.
امباپه در مقابل، فصل شخصی بسیار قدرتمندی داشت، اما رئال مادرید فصل گذشته را بدون جامی مهم به پایان برد. این همان نقطهای است که بحث توپ طلا پیچیده میشود. آیا باید عملکرد فردی امباپه را جدا از نتایج رئال مادرید ارزیابی کرد یا موفقیت تیمی نیز بخشی از ارزش عملکرد یک بازیکن است؟
مدتهاست که این سوال نیز مطرح است: امباپه هنوز باید نشان دهد حضورش چگونه تیم را بهتر میکند؟ میتوان به تفاوت میان دوران حضور امباپه در پاری سن ژرمن و وضعیت این تیم پس از جدایی او اشاره میکند: پاری سن ژرمن پس از رفتن امباپه دو قهرمانی متوالی در لیگ قهرمانان اروپا به دست آورده، در حالی که رئال مادرید پس از جذب او وارد دورهای بدون جام بزرگ شده است. این مقایسه بهتنهایی ثابت نمیکند که امباپه عامل مشکلات رئال یا دلیل عدمموفقیت پاری سن ژرمن بوده، اما برای منتقدانش یک سوال مهم ایجاد میکند: بهترین بازیکن جهان فقط باید بهترین آمار فردی را داشته باشد یا باید بتواند سطح تیمش را نیز بالا ببرد؟
خود امباپه هم از این بحث دور نمانده است. او درباره شانسش برای توپ طلا گفته است که وقتی برای رئال مادرید، «بهترین باشگاه جهان»، بازی میکنید، مردم شما را با این جایزه مرتبط میکنند و افراد زیادی درباره شانس او صحبت میکنند. امباپه همچنین تأکید کرده که مردم میتوانند بر اساس برداشت خود رأی بدهند و تصمیم نهایی در اختیار خبرنگاران است. او البته یک دلیل مهم برای امیدوار بودن دارد. امباپه در جام جهانی ۲۰۲۶ کفش طلا را به دست آورد و به رکورد بهترین گلزن تاریخ جام جهانی رسید؛ دستاوردی که حتی منتقدانش نمیتوانند اهمیت آن را انکار کنند. رئال مادرید نیز در معرفی رسمی نامزدهای خود، روی همین عملکرد دست گذاشته است: ۱۰ گل امباپه در جام جهانی، ۱۵ گل در لیگ قهرمانان و ۲۵ گل در لالیگا.
منتقدین اما به این موضوع اشاره میکنند که رکورد تاریخی با عملکرد در یک بازه زمانی مشخص یکسان نیست. اینکه یک بازیکن به بهترین گلزن تاریخ جام جهانی تبدیل شده، بخشی از میراث فوتبالی اوست؛ توپ طلا اما قرار است عملکرد بازیکن در دوره مورد ارزیابی را بسنجد. این همان تفاوتی است که رقابت امباپه را دشوار میکند.
در سوی دیگر، لامین یامال قرار دارد؛ بازیکنی که هم در سطح باشگاهی و هم ملی فصل موفقی داشته است. یامال با بارسلونا در لالیگا موفق بود و با اسپانیا نیز جام جهانی را فتح کرد. رسانههای مختلف او را در جمع مدعیان اصلی قرار دادهاند و همین موضوع نشان میدهد امباپه برای رسیدن به جایزه فقط با یک رقیب روبهرو نیست.
با این حال، مسئله اصلی برای رئال مادرید شاید اصلاً این نباشد که امباپه در نهایت توپ طلا را میبرد یا نه. مسئله این است که باشگاه بار دیگر تصمیم گرفته در این رقابت حضور داشته باشد.
فرانسویها چه میگویند؟
اکیپ، دیروز در گزارشی به سابقهی رئال مادرید در کارزارهای انتخاباتی توپ طلا پرداخته و نوشته است که میان این باشگاه و توپ طلای فرانس فوتبال همچنان اختلافاتی وجود دارد. رئال مادرید تا آخرین لحظه در سال ۲۰۲۴ مطمئن بود وینیسیوس جونیور برنده خواهد شد اما در نهایت رودری از منچسترسیتی برنده شد؛ آن هم پس از آنچه اکیپ یک «کارزار لابی کاملاً حسابشده» توصیف میکند. رئال مادرید نیز در واکنش، تصمیم گرفت در مراسم پاریس حاضر نشود.
اکیپ سپس توضیح میدهد که این نخستین بار نبود که رئال مادرید برای رساندن نامزدش به خط پایان توپ طلا دست به چنین کاری میزد. مدیران باشگاه در سالهای گذشته تلاش کردهاند این تصور را ایجاد کنند که بازیکن مورد حمایت رئال، وقتی نامزدی از این باشگاه وجود دارد، شایستهترین گزینه برای دریافت جایزه است؛ حتی در مواردی که لزوماً چنین نبوده است. روش کار هم ساده اما گسترده بوده: تمام باشگاه وارد عمل میشود تا یک پیام مشخص را تکرار کند؛ از سرمربی و مدیران گرفته تا بازیکنان فعلی و چهرههای سرشناس و پیشکسوتان رئال مادرید. در ماه منتهی به رأیگیری، این کار به یک کارزار رسانهای گسترده تبدیل میشود تا انتخاب باشگاه در اروپا و دیگر نقاط جهان، نه بهعنوان یک موضع هواداری، بلکه بهعنوان گزینهای بدیهی و طبیعی جلوه کند.
توپ طلا؛ جایزهای که بیش از حد جدی گرفته میشود
نگاه گابریله مارکوتی نویسنده مطرح ورزشی به تمام این داستانها، متفاوت است. او پس از جنجال سال ۲۰۲۴ نوشت که خودش علاقه چندانی به توپ طلا ندارد و دستاوردهای داخل زمین را بسیار مهمتر از جایزهای میداند که دیگران به بازیکن میدهند؛ اما همزمان تأکید کرد که نظر شخصی او اهمیت چندانی ندارد، چون بازیکنان خودشان توپ طلا را بسیار جدی میگیرند. همین تناقض، بخش مهمی از ماجراست. اگر توپ طلا واقعاً بیاهمیت بود، رئال مادرید نیازی نداشت پنج ساعت برنامه ویژه برای آن آماده کند، هواپیمای اختصاصی برای پاریس تدارک ببیند و سپس همه چیز را لغو کند. اگر این جایزه اهمیتی نداشت، بازیکنان رئال نیز لازم نبود بلافاصله پس از اعلام برنده، درباره بیعدالتی احتمالی صحبت کنند.
شما چیزی را که برایتان بیاهمیت است تحریم نمیکنید؛ چیزی را تحریم میکنید که برایتان اهمیت دارد و احساس میکنید به شما بیاحترامی شده است. از این منظر، رفتار رئال مادرید در سال ۲۰۲۴ حتی ناخواسته اهمیت توپ طلا را بیشتر کرد.
این جایزه طی دو دهه گذشته نیز به بخش مهمی از رقابت تاریخی کریستیانو رونالدو و لیونل مسی تبدیل شده بود. برای سالها، توپ طلا یکی از راههای اندازهگیری رقابت این دو ابرستاره بود؛ رقابتی که برای طرفداران فوتبال به یک معیار دائمی تبدیل شده بود؛ اما پس از پایان دوران مسی و رونالدو، جایزه باید راهی تازه برای حفظ اهمیت خود پیدا میکرد. از طرف دیگر، ساختار رأیگیری نیز همیشه بخشی از جذابیت و بحث پیرامون جایزه بوده است. توپ طلا با رأی خبرنگاران انتخاب میشود و همین یعنی نتیجه آن الزاماً پاسخ قطعی به سوال «بهترین بازیکن جهان چه کسی است؟» نیست. رأیدهندگان میتوانند معیارهای متفاوتی داشته باشند؛ یکی عملکرد فردی را در اولویت قرار دهد، دیگری جامها را، دیگری عملکرد در بازیهای بزرگ و دیگری نقش بازیکن در موفقیت تیمش را.
به همین دلیل، حتی اگر رئال مادرید بار دیگر در یک سال احساس کند بازیکنش شایستهتر بوده، هیچ تضمینی وجود ندارد که نتیجه مطابق انتظار باشگاه باشد. در سال ۲۰۲۴، وینیسیوس نماد اعتراض رئال بود. باشگاه معتقد بود بازیکنی که در قهرمانی لالیگا و لیگ قهرمانان اروپا نقش محوری داشته، باید برنده باشد ولی رودری جایزه را برد؛ بازیکنی که نقشی متفاوت در فوتبال داشت و با منچسترسیتی قهرمانی لیگ برتر و لیگ قهرمانان اروپا را طی یکسالونیم اخیر به دست آورده و در همان سال نیز با اسپانیا قهرمان اروپا شد.
این دقیقاً همان نقطهای است که کارزار رئال مادرید برای امباپه با چالش روبهرو میشود؛ عملکرد او در 2026 در حد افتخارات وینیسیوس 2024 متقاعدکننده نیست. باشگاه میتواند آمار گلهای او را برجسته کند، میتواند به عملکردش در جام جهانی و لیگ قهرمانان اشاره کند و میتواند استدلال کند که جایزه باید به بهترین بازیکن تعلق بگیرد، نه صرفاً بازیکن تیمی که بیشترین جام را برده است؛ اما در نهایت، رأیدهندگان باید درباره ارزش این عوامل تصمیم بگیرند.
و شاید همین موضوع توضیح میدهد چرا رابطه بهتر با برگزارکنندگان برای رئال مادرید اهمیت دارد. باشگاه برای گرفتن رأی مستقیماً قدرتی ندارد، اما میتواند روایت خود را بسازد، از بازیکنش حمایت کند و اجازه ندهد نامزدش از بحث اصلی خارج شود. این کاری است که در سال ۲۰۲۶ به شکل واضحتری در حال انجام است.
بازگشت به رابطه عادی لزوماً به معنای پایان بحث درباره عدالت یا اعتبار جایزه نیست. اگر امباپه در ۲۰۲۶ برنده نشود، احتمالاً دوباره بحثها آغاز خواهد شد؛ همانطور که اگر کین یا یامال برنده نشوند، طرفداران آنها میتوانند استدلالهای خود را مطرح کنند. توپ طلا اساساً با همین اختلاف نظرها زنده است.
مارکوتی نیز در نهایت به همین نکته نزدیک میشود: اهمیت توپ طلا تا حد زیادی به معنایی بستگی دارد که بازیکنان، باشگاهها، رسانهها و هواداران به آن میدهند. اگر همه آن را بیاهمیت بدانند، جایزه نیز اهمیتش را از دست میدهد. واقعیت این است که بازیکنان برای آن رقابت میکنند، باشگاهها برای نامزدهایشان کمپین میسازند و میلیونها هوادار منتظر اعلام برنده میمانند. همین رفتارهاست که به یک جایزه ارزش میدهد.
حالا همه چیز به ۲۶ اکتبر و مراسم لندن نزدیک میشود؛ جایی که برای نخستین بار توپ طلا خارج از پاریس اهدا خواهد شد و برنده هفتادمین دوره این جایزه مشخص میشود.
- ترکیبی از مطالب گل، اکیپ، مارکا، فوتبال365 و ESPN