طرفداری| عربستان سعودی ساخت ورزشگاه نئوم را که قرار بود یکی از ورزشگاه‌های میزبان جام جهانی ۲۰۳۴ باشد، متوقف کرده است؛ تصمیمی که پس از تأخیرها و کاهش ابعاد پروژه عظیم نئوم گرفته شده و می‌تواند یکی از جاه‌طلبانه‌ترین بخش‌های برنامه این کشور برای میزبانی جام جهانی را تحت تأثیر قرار دهد. دو منبع مطلع گفته‌اند برنامه ساخت این ورزشگاه اکنون برای مدت نامعلومی کنار گذاشته شده است.
خبرگزاری رویترز گزارش داده ورزشگاه نئوم قرار بود در ارتفاعی قابل توجه و درون سازه‌ای فولادی و شیشه‌ای به نام «لاین» ساخته شود؛ سازه‌ای که طول آن در طرح اولیه حدود ۱۶۰ کیلومتر، در نظر گرفته شده بود و خود بخشی از پروژه بزرگ‌تر نئوم محسوب می‌شود. این پروژه حدود یک دهه پیش به‌عنوان یکی از محورهای اصلی برنامه چشم‌انداز ۲۰۳۰ عربستان معرفی شد؛ برنامه‌ای که هدف آن تنوع‌بخشی به اقتصاد این کشور و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی است.
ورزشگاه ۴۶ هزار نفری دیگر زمان مشخصی برای تکمیل ندارد
طبق اطلاعات ارائه‌شده از سوی MEED Projects، یک پلتفرم اطلاعاتی و تحلیل بازار ساخت‌وساز در دبی، هزینه پیش‌بینی‌شده برای ساخت ورزشگاه نئوم حدود ۲.۵ میلیارد دلار است و این پروژه در حال حاضر با وضعیت «متوقف‌شده» ثبت شده است. این ورزشگاه قرار بود ظرفیتی حدود ۴۶ هزار نفر داشته باشد، اما در داده‌های موجود هیچ تاریخ مشخصی برای تکمیل آن ثبت نشده و پروژه‌های دیگر مرتبط با جام جهانی عربستان در مراحل متفاوتی از توسعه قرار دارند.
اهمیت این تصمیم زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم عربستان برای میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴ در مجموع روی ساخت یا بازسازی ۱۵ ورزشگاه در پنج شهر و همچنین ده‌ها مرکز تمرینی کار می‌کند. ارزش مجموع این پروژه‌ها طبق برآورد MEED Projects حدود ۲۲.۷ میلیارد دلار است و جام جهانی ۲۰۳۴ نیز نخستین دوره‌ای خواهد بود که یک کشور به‌تنهایی میزبان فرمت توسعه‌یافته ۴۸ تیمی مسابقات می‌شود.
کاهش اولویت پروژه لاین
توقف ورزشگاه نئوم در شرایطی رخ داده که خود پروژه لاین نیز نسبت به برنامه‌های اولیه با تغییراتی روبه‌رو شده است. یاسر الرمیان، رئیس صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان که مالک پروژه نئوم است، در ماه آوریل اعلام کرده بود که «لاین» دیگر در اولویت قرار ندارد و تکمیل آن پیش از سال ۲۰۳۰ برای عربستان حیاتی نیست؛ سالی که در برنامه اولیه به‌عنوان زمان تحویل مرحله نخست پروژه تعیین شده بود. او در همان زمان تأکید کرده بود که هیچ پروژه‌ای لغو نشده است، اما منابع رویترز اکنون می‌گویند برنامه ساخت ورزشگاه نئوم به‌طور نامحدود کنار گذاشته شده است.
در همین حال، دفتر رسانه‌ای دولت عربستان و مجموعه نئوم به درخواست رویترز برای اظهارنظر درباره توقف ورزشگاه پاسخی نداده‌اند. وزارت ورزش عربستان نیز پرسش‌ها درباره این ورزشگاه را به نهاد عالی مسئول میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴ ارجاع داده است. این نهاد اعلام کرده که روند تحقق بخش قابل توجهی از نقاط عطف ساخت‌وساز برای مسابقات در حال انجام است، اما درباره وضعیت ورزشگاه نئوم و هزینه‌های آن توضیح مستقیمی ارائه نکرده و در عوض تصاویری از برخی ورزشگاه‌های دیگر در حال ساخت را منتشر کرده است.
فشار اقتصادی بر برنامه‌های بزرگ عربستان
تغییر وضعیت ورزشگاه نئوم تنها اتفاقی نیست که پروژه‌های عظیم عربستان را تحت تأثیر قرار داده است. رویترز پیش‌تر نیز گزارش داده بود که ساخت المکعب (The Mukaab)، آسمان‌خراش عظیم مکعب‌شکل در مرکز پروژه نیوم مربع جدید ریاض، متوقف شده است. همچنین صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان در سال گذشته رویکرد خود را از تمرکز بر پروژه‌های بسیار پرهزینه و بزرگ به سمت طرح‌هایی تغییر داده که بتوانند بازده مالی سریع‌تری ایجاد کنند؛ رویکردی که بعدها از سوی مقام‌های سعودی نیز تشریح شد.
شرایط اقتصادی و منطقه‌ای نیز فشار بیشتری بر برنامه‌های عربستان وارد کرده است. بر اساس گزارش رویترز، جنگ با ایران موجب اختلالات سنگین در انتقال انرژی و آسیب به زیرساخت‌های حیاتی شده و عربستان با حملات حوثی‌های مورد حمایت ایران نیز مواجه بوده است. وزارت دارایی عربستان هفته گذشته اعلام کرد که انتظار دارد کسری بودجه این کشور در سال جاری بیشتر از پیش‌بینی قبلی باشد و تولید ناخالص داخلی واقعی نیز در پی کاهش فعالیت‌های نفتی، ۳.۶ درصد کاهش پیدا کند.
همه پروژه‌های جام جهانی متوقف نشده‌اند
با وجود کنار گذاشته‌شدن ورزشگاه نئوم، برنامه میزبانی جام جهانی ۲۰۳۴ در عربستان همچنان ادامه دارد و همه پروژه‌های مرتبط با این مسابقات متوقف نشده‌اند. یکی از نمونه‌های مهم، ورزشگاه آرامکو در شهر الخبر در شرق عربستان است که طبق برنامه قرار است تا پایان سال جاری میلادی تکمیل شود و نخستین مسابقه خود را در ماه ژانویه برگزار کند؛ حتی بلیت‌های این مسابقه نیز به فروش رسیده است.
یک منبع دیگر نیز به رویترز گفته است که ساخت سایر ورزشگاه‌های برنامه‌ریزی‌شده برای جام جهانی همچنان ادامه دارد. بنابراین توقف پروژه نئوم به معنای کنار گذاشته‌شدن برنامه کلی عربستان برای میزبانی جام جهانی نیست، بلکه نشان‌دهنده تغییر وضعیت یکی از پرهزینه‌ترین و جاه‌طلبانه‌ترین پروژه‌های این کشور است؛ پروژه‌ای که قرار بود در دل سازه نمادین لاین قرار بگیرد و با ظرفیت ۴۶ هزار نفر یکی از متفاوت‌ترین ورزشگاه‌های جام جهانی ۲۰۳۴ باشد.
