طرفداری- پزشکی ورزشی یکی از رشته های دوره تخصص پزشکی عمومی است، علاقمندان بعد از اتمام دوره ۷ ساله پزشکی عمومی در این رشته تخصصی به مدت ۴سال تحصیل میکنند، پزشکی ورزشی به پیشگیری، درمان و بازتوانی آسیب های ورزشی و بیماری های مرتبط با ورزش در ورزشكاران حرفه ای و غیرحرفه ای، ارتقاء سطح كارایی ورزشكاران و استفاده از ورزش در پیشگیری، درمان و بازتوانی بیماری ها وارتقاء سلامت می پردازد.
تاریخچه
اولین آسیب ورزشی ثبت شده در کتاب آفرینش مربوط به کشتی گرفتن یعقوب است زمانی که حریف از پس وی برنمی آید مجبور به ضربه کاری می شود که منجر به در رفتگی مفصل ران می شود. اولین درمان های ورزشی در کتاب های هندوها و چینی ها آورده شده است. اولین پزشک غربی که از ورزش برای درمان بیماری ها استفاده می کرد هیپوکراتس بود. حکیم ابوعلی سینا ورزش را مهمترین اصل از اصول ششگانه حفظ الصحه میدانست. همچنین از ژیمناستیک و ماساژ و حمام گرم به عنوان روش بازتوانی آسیب نام برده است. از وی در کتب غربی با نام "اوسینا" نام برده می شود. با برگزاری مسابقات المپیک مربیان آموزش دیده کارهای ماساژ ، تغذیه ورزشی و درمان های دستی را ضمن هدایت ورزشکاران انجام می دادند. در کتب تاریخی از اولین پزشکی که برای درمان ورزشکاران به صورت رسمی یاد شده "کلادیوس گالن" اهل رم بوده است. او در درمان آسیب های ورزشی گلادیاتورها تبحر خاصی داشته است. همچنین درکتاب هنر ژیمناستیک از ورزش بعنوان درمان و پیشگیری یاد می شود. ادوارد هیچوک دانش آموخته طب از دانشگاه هاروارد اولین مرکز آموزشی پزشکی ورزشی را درسال 1854 در شهر کوچک آمرست (یکی از شهرهای ایالت ماساچوست) بنیان گذاری کرد. دانستن این مطلب جالب به نظر می رسد در سال 1905 دکتر نیکولس در یک مقاله در باب فوتبال گزارشی مبنی بر کاهش میزان آسیب را گزارش می کند این در حالی است که دولت وقت تصمیم به ممنوع کردن بازهای فوتبال را به علت شیوع بالای آسیب های آن می گیرد و واضح است که مقاله مذکور تاثیر بسزایی برای ادامه روند بازی ها داشته است.
معرفی
پزشكی ورزشی تخصصی بالینی است كه به پیشگیری، درمان و بازتوانی آسیب های ورزشی و بیماری های مرتبط با ورزش در ورزشكاران حرفه ای و غیرحرفه ای، ارتقاء سطح كارایی ورزشكاران و استفاده از ورزش در پیشگیری، درمان و بازتوانی بیماری ها وارتقاء سلامت می پردازد.
در سال 1328 پزشكی ورزشی در قالب تاسیس یك فدراسیون زیر نظر كمیته ملی المپیك به عنوان مقوله ای جدید درجامعه ورزشی ایران معرفی شد . در همان سال فدراسیون پزشكی ورزشی به عضویت فدراسیون جهانی پزشكی ورزشی كه در حال حاضر بیش از 90 سال قدمت دارد در آمد . تقریباً تا سال 1370 عمده فعالیت ها در حوزه پزشكی ورزشی محدود به حضور پزشكیاران در زمین های ورزشی و اعزام مصدومین به بیمارستان های داخل و خارج از كشور بود. طی سه دهه اخیر رشته پزشكی ورزشی در دنیا با گسترش قابل توجهی روبرو شد و با اوج گرفتن ورزش حرفه ای در بسیاری از نقاط دنیا توقعات جدیدی برای حضور پزشكان در عرصه رقابت های ورزشی شكل گرفت. مسئولین باشگاه ها و شركت های بیمه انتظار برخوردی تخصصی تر را در این حوزه داشتند. همچنین رشد مشكلات ناشی از كم تحركی باعث صرف هزینه های قابل توجهی در جامعه می شد كه توجه برنامه ریزان و سیاست مداران حوزه اقتصاد و بهداشت را به خود معطوف داشت. این بینش به تدریج وارد جامعه ایرانی شد و نیاز به دانستن اصول و مفاهیم پزشكی ورزشی هم در بین دست اندر كاران امور پزشكی و هم در بین مربیان ورزشی شكل گرفت . از سال 1377 مرکز پزشکی ورزشی در دانشگاه تهران تاسیس شد و از سال 1382 از پزشکان عمومی برای آموزش دوره تخصص بالینی پذیرش شد. در حال حاضر سه دانشگاه علوم پزشکی تهران، ایران و بهشتی مشغول تربیت دستیاران این تخصص با طول دوره چهار ساله هستند.
توان مندی های دانش آموختگان:
- ارزیابی، تشخیص، درمان و بازتوانی ورزشی آسیبهای بافت نرم و آسیب های ورزشی بی نیاز از جراحی درورزشكاران
- مدیریت فوریتهای پزشكی ورزشی: احیاء قلبی ریوی، مراقبت های اولیه آسیب های نسج نرم عضلانی، شكستگی ها و دررفتگی ها، بخیه و جراحی های كوچك و سرپایی، اداره اولیه ،آسیب سر و گردن در محیطهای ورزشی، بانداژ و آتل گیری در شكستگی هایی كه در اثر ورزش ایجاد شده اند
- ورزش درمانی و تجویز نسخه ورزشی جهت پیشگیری و درمان بیماری های مزمن ارجاع شده از طرف متخصص مربوطه و گروه های خاص شامل سالمندان، زنان، كودكان و نوجوانان و ورزشكاران معلول
- ارزیابی وضعیت سلامت ورزشكاران شامل معاینات قبل از ورزش و پیش از فصل برای جلوگیری از مرگ قلبی ناگهانی حین ورزش
- مدیریت و اداره تیم پزشكی ورزشی در باشگاه ها و تیمهای ورزشی و مشکلات ورزشکار حین مسافرت و تطابق جغرافیایی و آب و هوایی
- بهره گیری از علم تمرین و تكنیك های توانبخشی در بازتوانی آسیبهای ورزشی
- تجویز برنامه های ورزش درمانی در آب وخشكی وحركات اصلاحی
- انجام تست تنفس و تفسیر آن برای تعیین ظرفیت تنفسی در ورزشكاران
- اجرای تكنیك های درمان دستی در آسیبهای ورزشی و بافت نرم
- به كارگیری ابزار و دستگاه های سنجش آمادگی جسمانی: تست ورزش، تست قلبی تنفسی ورزشکار، آنالیز و برآورد ترکیب بدنی
- تزریق های موضعی (تزریقات داخل مفصلی و بافت نرم
- تغذیه ورزشکار اعم از افزایش و کاهش وزن، مدیریت تغذیه قبل، حین و بعد تمرین و مسابقات، تجویز مکمل
- نظارت بر ممنوعیت های دوپینگ
- کاربرد سوزن خشک (به تعبیر عموم طب سوزنی) برای درمان گرفتگی های عضلانی
- بهر ه گیری از تدابیر پزشكی در ارتقاء كارآیی ورزشكاران
به قلم هانیه احمدی (متخصص پزشکی ورزشی)