|
دادهها و آمارها در سالهای اخیر در فوتبال بسیار رایج شده و در بین تمام آمارهای موجود، پارامتر گلهای مورد انتظار رایجتر شده است.
این پارامتر در سال ۲۰۱۲ توسط سم گرین معرفی شد. بسیاری از نقلوانتقالات در سطح اروپا باتوجهبه پارامترهای نوین در آنالیز فوتبال از جمله گلهای مورد انتظار یا بهاختصار XG رخ میدهد.
پارامتر گلهای مورد انتظار از اولین پارامترهای پیشرفته آنالیز در فوتبال است و مهم است که بدانیم این پارامتر چگونه کار میکند و چگونه باید از آن استفاده کنیم؟
پارامتر XG چیست؟
این پارامتر کیفیت یک شانس گلزنی را محاسبه و احتمال اینکه یک گل در یک منطقه خاص از زمین به ثمر برسد را اندازهگیری میکند و نکته مهم این است که مقدار اندازهگیری شده بر اساس چندین عامل قبل از شوتزدن است.
این پارامتر مقیاسی بین صفر و یک است. صفر نشاندهنده فرصتی است که به گل نرسیده و یک نشاندهنده این است که از بازیکن انتظار میرود هر بار که در شرایط مشابه بود گل بزند.
ما میدانیم یک موقعیت از میانه زمین بهاندازه یک موقعیت از داخل محوطه جریمه تبدیل به گل نمیشود. با این پارامتر، ما میتوانیم احتمال گلزنی بازیکنان در هریک از این موقعیتها را تعیین کنیم.
بهعنوانمثال فرض کنید؛ یک شانس گلزنی در محوطه جریمه با مجموعهای از ویژگیهای قبل از شوت به سمت دروازه (ویژگیهای قبل از شوت در ادامه گفته خواهد شد) ۰.۱ ارزش دارد؛ یعنی از بازیکن انتظار میرود از هر ده شوت، یک شوت را تبدیل به گل کند.
اصطلاحات فعلی ممکن است جدید باشند؛ اما این اصطلاحات سالها قبل از معرفی چنین پارامترهایی، توسط هواداران فوتبال و کارشناسان فوتبال استفاده شده بود. ” او از هر ده شانس یکی را گل میکند یا او باید هت - تریک میکرد و… “
دررابطهبا این پارامتر همواره انتقاداتی هم بوده است، اما باید باورهای غلط دررابطهبا این پارامتر آنالیز را هم بدانیم بهعنوانمثال:
تیمی که XG بیشتری دارد، لزوماً به این معنا نیست که باید برنده بازی شود. این پارامتر فقط کیفیت شانس را بررسی و اندازهگیری میکند و نتیجه بازی را تعیین نمیکند.
نام این پارامتر از مفهوم ریاضی به نام ارزش مورد انتظار گرفته شده و یک احتمال است، احتمال وقوع یک نتیجه.
|
|---|
پارامتر XG چگونه محاسبه میشود؟
زمانی که یک بازی فوتبال را تماشا میکنیم، میتوانیم تشخیص دهیم که احتمال گلشدن کدام موقعیت بیشتر است. بازیکنی که اقدام به شوتزدن کرده، چقدر به دروازه نزدیک بود؟ آیا از یک زاویه مناسب اقدام به شوتزنی کرده است؟ تکبهتک بود؟ ضربه سر بود؟
مشکل اینجا است که به طور متوسط در هر بازی ۲۵ شوت زده میشود و ما میتوانیم هنگام تماشای بازی، درصد احتمال گلشدن موقعیت را به دست آوریم.
اما مزیت پارامتر XG این است که میتوانیم متغیرهای بالا و سایر متغیرها را در نظر بگیریم و احتمال به ثمر رسیدن یک گل را تعیین کنیم. با کمک این پارامتر ما میتوانیم کیفیت شانس تمام ۹۳۹۸ شوت زده شده در فصل ۲۰-۱۹ لیگ برتر انگلستان را در عرض چند ثانیه ارزیابی کنیم.
برخی از مهمترین متغیرها بر احتمال گلشدن یک موقعیت به ترتیب زیر است:
▪ فاصله تا دروازه
▪ زاویه به سمت گل
▪ تکبهتک
▪ شانس بزرگ (شانس مسلم گلزنی)
▪ قسمت بدن (سر یا پا)
▪ نوع پاس (پاس عمقی، کات بک و…)
▪ الگوی بازی (در جریان بازی، ضد حمله، ضربه آزاد، ضربه کرنر، پرتاب اوت و…)
برخی از موقعیتها ویژه هستند؛ بنابراین این موقعیتها به طور مستقل مدل میشوند:
XG پنالتی مقدار ثابت (۰.۷۷ XG) است. ضربات آزاد و مستقیم مدل خاص خود را دارد و همینطور XG ضربه سر در شرایطی مانند ضربات ایستگاهی و در جریان بازی متفاوت است.
چگونه میتوان از XG استفاده نمود؟
بیایید دو بازیکن در فصل ۲۰-۱۹ را مقایسه کنیم. گابریل ژسوس بازیکن تیم منچسترسیتی در لیگ برتر و هاکان چالهان اوغلو در سری آ دو بازیکن مدنظر ما هستند.
هر دو بازیکن ۱۰۰ شوت (بدون پنالتی) را به ثبت رساندهاند؛ اما به ترتیب ۱۴ و ۸ گل به ثمر رساندهاند. پس تفاوت بین شوتهای آنها در چیست؟ اکنون با XG میتوانیم کیفیت موقعیتهایی که این دو بازیکن داشتهاند را اندازهگیری کنیم.
XG گابریل ژسوس از ۱۰۰ شوت عدد ۱۷.۷ بهدستآمده است؛ یعنی طبق احتمال XG این انتظار میرفت که گابریل از شانسهایی که داشته است چیزی نزدیک به ۱۸ گل به ثمر برساند، اما او توانسته ۱۴ گل بزند.
اما در طرف مقابل هاکان چالهان اوغلو در فصل گذشته نمره XG این بازیکن ۷.۰ بوده است؛ یعنی انتظار میرفت از ۱۰۰ فرصت هاکان، ۷ گل به ثمر برساند.
علیرغم اینکه گابریل عملکرد فوقالعادهای داشت و با توجه به XG هاکان، ۱۰۰ شانس آنها از نظر کیفیت بسیار متفاوت بوده و خروجی آمار نشاندهنده این مورد است.
به دو تصویر بالا بادقت نگاه کنید، بهوضوح میتوان لوکیشن شوتهای گابریل و هاکان را مشاهده کرد. این تصاویر به ما میگویند که موقعیت و فرصتهای بازیکن میلان، بیشتر خارج از محوطه بوده است؛ به همین دلیل گلهای کمتری نسبت به گابریل به ثمر رسانده است. با توجه به این تصاویر به این نکته پی میبریم که برای رسیدن به گل باید توپ را به مناطق حساس و خطرناک زمین برسانیم.
فوتبال یک ورزش کم گل است، بنابراین توانایی ما در اندازهگیری احتمال به ثمر رساندن یک گل بسیار مهم است. با نگاه و تحلیلکردن آمارهای نوین در آنالیز فوتبال میتوان به بسیاری از سؤالات پاسخ داد:
▪ کدام مهاجم در تمامکنندگی مشکل دارد؟
▪ فرم کدام تیم نشان میدهد که آنها باید در جدول لیگ بالاتر باشند؟ و…
همچنین این پارامترها در خرید و فروش و همینطور انتخاب بازیکنان برای ترکیب ۱۱ نفره اصلی و تعویض آنها در لحظه مناسب از بازی، نقش مهمی دارد و بسیار تعیینکننده است.
XG یک معیار که مفهومی فراتر از شمارش سنتی تعداد شوتها دارد. بااینوجود نباید همچنان فراموش کرد که XG یک معیار است و این گلهای واقعی هستند که میتوانند تیم برنده را مشخص کنند.