موریتانی با نام رسمی جمهوری اسلامی موریتانی (عربی: الجمهوریة الإسلامیة الموریتانیة) کشوری در شمال غربی آفریقا به پایتختی نواکشوت (جمعیت ۹۵۸٬۰۰۰ نفر)است و بندر نواذیبو (جمعیت ۱۱۸٬۰۰۰ نفر)نیز دومین شهر مهم کشور میباشد. زبان رسمی این کشور عربی و واحد پول آن اوقیه است. نزدیک به صد در صد مردم این کشور مسلمان سنیمذهب هستند. پهناوری موریتانی یک میلیون و سی هزار و هفتصد کیلومتر مربع است که نود درصد آن را بیابان پوشاندهاست. جمعیت این کشور چهار میلیون و سیصد هزار نفر متشکل از عرب از قبایل بنی حسان، هلالی و بنی سلیم، و اقوام آمازیغ (بربر) و سیاهپوست است. تمرکز جمعیت در این کشور بیشتر به بخش جنوبی که بارش آن مقداری بیشتر است، محدود میشود. یکسوم جمعیت کشور در پایتخت زندگی میکنند که بر ساحل اقیانوس اطلس واقع شدهاست. نام این کشور از مملکت تاریخی موریطنیه گرفته شدهاست که یک پادشاهی اقوام بربر بود که از سده سوم پیش از میلاد تا سده هفتم پس از میلاد در منتهیالیه شمال مراکش و الجزیره امروزی مستقر بود. موریتانی در سال ۲۰۰۷ به صورت رسمی بردهداری را ملغی اعلام کرد. ماهی از اقیانوس اطلس و سنگ آهن تقریباً تنها کالاهای صادراتی موریتانی هستند. درآمد ۲۰ درصد مردم موریتانی از یک دلار و ۲۵ سنت در روز هم کمتر است. الشیخ محمد احمد غزوانی در ۱۰ مرداد ۱۳۹۸ با ادای سوگند در برابر شورای قانون اساسی، نهمین رئیسجمهور موریتانی شد.
سرزمین موریتانی در قدیم بنام شنقیط شناخته میشد در دوره استعمار فرانسه به موریتانی مشهور گردید. در سال ۷۰۸ میلادی در دوره موسی بن نصیر اسلام و بعضی قبایل عرب وارد این منطقه شدند. در قرن هفدهم فرانسویان بر ساحل این سرزمین پا گذاشتند، ولی تا ۱۹۰۳ امیرنشینهای دور از ساحل را ضمیمه نکردند. موریتانی در ۱۹۶۰ استقلال یافت. در ۱۹۷۶ وقتی اسپانیا از صحرای غربی دست کشید، مراکش و موریتانی این سرزمین را بین خود تقسیم کردند، ولی موریتانی نتوانست چریکهای پولیساریو را، که برای استقلال صحرای غربی میجنگند، شکست دهد و از ادعای خود منصرف شد (۱۹۷۹). در ۱۹۸۹، تنش میان اعراب مسلط شمال و سیاهپوستان آفریقای جنوبی به خشونت انجامید. این کشور پس از ۱۹۷۶ تحت حاکمیت نظامیان بود و در ۱۹۷۹ تکحزبی گردید. در ۱۹۹۲ انتخابات چندحزبی برگزار شد.
موریتانی یازدهمین کشور بزرگ آفریقا و کشوری است در شمال غربی آفریقا به پایتختی نواکشوت. بندر نواذیبو نیز دومین شهر مهم آن است. موریتانی از سوی باختر به اقیانوس اطلس و از شمال با صحرای غربی در شمال شرقی با الجزایر از سوی خاور با مالی و در جنوب با سنگال هممرز است. مساحت موریتانی حدود یک میلیون و ۳۰ هزار کیلومتر مربع است که ۹۰ درصد آن را بیابان پوشاندهاست. هرچه به سمت شمال میروید اندازه و سرعت حرکت تپههای شنی روان نیز بیشتر میشود. در نتیجه خشکسالیهای شدید، مساحت صحرا از میانههای دهه ۱۹۶۰ به اینسو رو به گسترش داشتهاست. بیشتر مساحت موریتانی پوشیدهاست از فلاتهای صحرای بزرگ که بر فرازشان قلّههای منفرد قرار دارد. قلههای منفرد صحرای موریتانی معمولاً مواد معدنی زیادی در خود جای دادهاند. در موریتانی به قلههای کمارتفاعتر اصطلاحاً «گلَابه» و به بلندترها «کدیه» میگویند. یک سازند کروی و متشکل از دایرههای هممرکز به نام گلابهالریشات و معروف به سازند ریشات از عارضههای مهم جغرافیایی بخش مرکزی شمال کشور است. فلات اَدرار از فلاتهای بلند کشور است با ۵۰۰ متر ارتفاع از سطح دریا. رود مهم این کشور رود سنگال است و بلندترین نقطه آن کدیهالجل، با ۹۱۵ متر است که در نزدیکی شهر زویرات واقع شدهاست. آب و هوای این کشور خشک و داغ است و فقط در جنوب کشور باران کافی میبارد. خشکسالی مداوم گلههای گاو و گوسفند بادیهنشینان را تلف کردهاست. منطقه شمامه منطقه حاصلخیزی است در موریتانی که در کرانه شمالی رود سنگال واقع شده و مرز طبیعی کشور با سنگال را تشکیل میدهد.
موریتانی به ۱۲ استان و ۵۸ شهرستان بخش شدهاست. تقسیمات موریتانی شامل ۱۲ استان افزون بر نواکشوت، ۵۳ شهرستان و ۲۸۰ شهر است. استانهای این کشور از این قرارند: استان حوض الشرقی - استان حوض الغربی - استان عصابا - استان گورگول - استان براکنا - استان ترارزاروسو - استان اَدراراطار - استان داخلت نواذیبونوادیبو - استان تگانت - استان گیدیماکا - استان تیریس زمور - استان اینچیری - نواکشوت (مرکز ناحیه)
در موریتانی رئیسجمهور و ۷۷ عضو مجمع ملی با رأی تمامی افراد بالغ برای شش سال انتخاب میشوند. مجلس سنا بهطور غیرمستقیم انتخاب میگردد. رئیسجمهور، نخستوزیر و شورای وزیران را انتصاب میکند. احزاب عمده سیاسی عبارتند از: • حزب دموکراتیک و سوسیالیست جمهوریخواه (تنها احزاب قانونی سابق) • حزب بازسازی و تجمع برای دموکراسی • وحدت ملی. مخالفان دولت موریتانی، دولت کنونی در این کشور به ریاست جمهوری محمد ولد عبدالعزیز را یک رژیم نظامی میدانند. این ژنرال پیشین در کودتای ۲۰۰۵ و سال ۲۰۰۸ میلادی شرکت داشت و این دو کودتا باعث به دست گرفتن قدرت توسط وی شدهاست. عبدالعزیز همچنین ریاست دولت انتقالی را بر عهده گرفت و مدتی بعد از این مقام کنارهگیری کرد تا در انتخابات سال ۲۰۰۹ شرکت کند و در این انتخابات پیروز شد. مخالفان در موریتانی این اقدام عبدالعزیز را نیرنگی برای کسب قدرت توصیف میکنند. از زمان روی کار آمدن محمد ولد عبدالعزیز به عنوان رئیسجمهوری این کشور سرمایهگذاریهای عربستان در موریتانی نیز کاهش یافتهاست و همچنین سطح روابط موریتانی و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به سبب نزدیک شدن نواکشوت به تهران و سفرهای متقابل میان مقامات ایرانی و موریتانیایی بهطور چشمگیری کاهش یافتهاست. در بهمنماه ۸۹ و پس از روی دادن بهار عربی در بسیاری از کشورهای منطقه، دولت موریتانی در پی تهدید سندیکاهای کارگری و احزاب مخالف دولت به برگزاری تظاهرات اعتراضآمیز، قیمت مواد غذایی اساسی را ۳۰درصد کاهش داد. در مردادماه ۹۶ خورشیدی، ۸۵ درصد رأیدهندگان در این کشور با اصلاحات پیشنهادی دولت و برخی احزاب مخالف در قانون اساسی موافقت کردند. رأیدهندگان با برگزاری همهپرسی برای لغو مجلس سنا و جایگزینی آن با شوراهای منطقهای، تغییر پرچم ملی و ادغام برخی نهادهای قانون اساسی در یک ساختار موافق کردند. مسئولان برجسته موریتانی حمایت خود را از لغو محدودیتها بر تعداد دورههای ریاست جمهوری که در حال حاضر طبق قانون اساسی موریتانی تنها دو دوره است، اعلام کردند. این در حالی است که برخی تحلیلگران این اصلاحات را گامی در مسیر تقویت پایههای قدرت محمد ولد عبدالعزیز و تمدید دوره ریاست وی میدانند. موریتانی مناطق هممرز خود با الجزایر را منطقه نظامی اعلام کردهاست. وزارت دفاع موریتانی اعلام کردهاست که این اقدام پس از گسترش دامنه حرکت و فعالیت قاچاقچیان انجام میشود زیرا تشخیص غیرنظامیان از کسانی که در شبکههای قاچاق دست دارند، دشوار است. بر اساس اعلام این وزراتخانه، هر کس که وارد منطقه مرزی شود یا بخواهد از آنجا عبور کند، خود را در معرض خطر شلیک گلوله بدون هشدار قبلی قرار میدهد و به همین دلیل مردم برای نجات جان خود نباید وارد این منطقه شوند. مقامهای نواکشوت، منطقه نظامی ممنوعه را مربع بین منطقه «الشکات» در شمال شرقی، «عین بن تلی» در شمال غربی، «ظهر تیشیت»، در جنوب غربی و «لمریه» در جنوب اعلام کردهاند و بدین ترتیب کل نوار مرزی موریتانی با الجزایر منطقه نظامی اعلام شدهاست. آخرین انتخابات ریاستجمهوری موریتانی در تیر ۱۳۹۸ برگزار شد. در این انتخابات محمد ولد عبدالعزیز رئیسجمهور پیشین موریتانی حضور نداشت و الشیخ محمد احمد غزوانی (وزیر دفاع عبدالعزیز) با کسب ۵۲درصد آرا در انتخابات پیروز شد. در این دوره برای اولین بار در تاریخ موریتانی، انتقال قدرت طی یک مسیر قانونی و مسالمت آمیز انجام شد.
جمعیت موریتانی بر اساس برآورد سال ۲۰۱۸ حدود ۴٬۳۰۰٬۰۰۰ نفر بودهاست. موروها (ترکیب آفریقاییها، عربها و بربرها) حدود ۷۰ درصد جمعیت موریتانی و سایر اقوام غیر عربزبان آفریقایی حدود ۳۰ درصد جمعیت این کشور را تشکیل میدهند. تقریباً صددرصد جمعیت مسلمان و اکثراً سنی هستند. فرقه صوفیه تیجانیه نیز در این کشور (و همچنین مراکش و سنگال) پیروان زیادی دارد. زبان رسمی کشور عربی است. گویش عربی حسانیه و زبانهای ولوف، سونینکه و فولانی نیز زبانهای اصلی گفتاری مردم هستند. زبان فرانسوی نیز در رسانهها و میان تحصیلکردگان رواج زیادی دارد. در کلاس اول ابتدایی فقط عربی آموزش داده میشود اما از کلاس دوم آموزش زبان فرانسوی آغاز میشود و مباحث علمی به این زبان آموزش داده میشود. بهرغم اینکه موریتانی در سال ۱۹۸۱ رسماً پایان نظام بردهداری در کشور را اعلام کرد، گزارشگر ویژه سازمان ملل در سال ۲۰۱۰ از تداوم مناسبات بردهداری در این کشور خبر داد. نظام بردهداری موریتانی در این کشور «حراطین» نامیده میشود. بنا بر اعلام فعالان سیاسی، فرزندان سیاهان آفریقایی که در جریان حمله تاریخی برده داران به اسارت درآمدند، همچنان به عنوان برده به کار گرفته میشوند. طبق آمارهای رسمی، موریتانی آخرین کشور حال حاضر جهان بوده که به نظام برده داری در کشور خود پایان دادهاست. بردهداری همچنان در موریتانی رواج دارد و این کشور از نظر درصد جمعیت برده در رتبه نخست دنیاست. بر اساس گزارش سیانان در سال ۲۰۱۲ حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد جمعیت این کشور برده (به معنی واقعی کلمه) هستند. تازه در سال ۲۰۰۷ بود که بردهداری در این کشور غیرقانونی اعلام شد و از آن هنگام تنها یک نفر در دادگاه به این جرم محکوم شدهاست. بیشتر بردهها سیاهپوستهایی هستند که نیاکانشان سدهها پیش به اسارت بربرهای عرب، که پوست روشنتری دارند، درآمدهاند. خریدوفروش برده معمول نیست اما هدیه دادن آنها رایج است. به ویژه هدیه کودکان برده در هنگام عروسی رواج دارد. با این حال دولت موریتانی وجود بردهداری در این کشور را انکار میکند و فعالان مخالف بردهداری را نیز به زندان میاندازد. در موریتانی دانشگاه نواکشوت و چند نهاد دیگر آموزش عالی فعالیت دارند اما بیشتر موریتانیاییهای دارای تحصیلات بالا در خارج از کشور تحصیل کردهاند.
تولید ناخالص داخلی این کشور 818/5میلیارد دلار است. 786 هزار نفر نیروی کار این کشور را تشکیل میدهند. نرخ بیکاری در این کشور 20 درصد است و 40 درصد از مردم آن زیر خط فقر زندگی میکنند. در سال 2003 میلادی نرخ تورم در آن 7 درصد بود. محصولات صادراتی این کشور شامل سنگ آهن، ماهی و طلا است که به کشورهای چین (1/26درصد)، ایتالیا (7/11 درصد)، فرانسه (5/10 درصد)، اسپانیا (9/6درصد)، بلژیک (8/6درصد)، ژاپن (4/5 درصد) و ساحل عاج (6/4درصد) صادر میشود. محصولات وارداتی آن شامل ماشین آلات و تجهیزات، محصولات نفتی، کالاهای اساسی، مواد غذایی و کالاهای مصرفی است که از کشورهای فرانسه (9/11 درصد)، چین (1/8درصد)، بلژیک (8/6 درصد)، آمریکا (7/6 درصد)، ایتالیا (9/5 درصد)، اسپانیا (7/5درصد) و برزیل (5/5درصد) وارد میشود.
فکت های موریتانی
1- اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۵ قراردادی تجاری به ارزش ۵۹ میلیون یورو با صنعت شیلات موریتانی منعقد کرد تا کشتی های اروپایی بتوانند سالانه حدود ۳۰۰ هزار تن ماهی صید کنند. حدود ۴ میلیون یورو از این مبلغ مستقیما به حمایت از صیادان محلی اختصاص دارد.
2- بندر نوادیبو شریان اصلی اقتصاد موریتانی برای صادرات مواد معدنی به شمار می رود. موریتانی در حدفاصل سال های ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۸ به لطف معادن اولیه اش جهشی اقتصادی را تجربه کرد. معادن سنگ آهن و مس ۵۴ درصد صادرات موریتانی را شامل می شوند و سالانه حدود ۱۲ میلیون تن آهن از این کشور صادر میشود. با این حال در سال ۲۰۱۴ موریتانی با کاهشی شدید در جریان تجارت مواد معدنیاش مواجه شد.
3- بیشتر قلمرو موریتانی در مناطق خشک و نیمه خشک صحرا و ساحل واقع شده است. با این وجود این کشور دارای زمین قابل کشت در دره آبرفتی رودخانه سنگال و در واحه ها است.
4- پایتخت موریتانی نوواکشوت است که به معنی "محل باد" است. این شهر در سال 1960 به عنوان پایتخت کشور معرفی شد
5- خلیج نوادیبو در موریتانی ، یکی از بزرگترین گورستان های کشتی جهان را مخفی می کند. بیش از 300 کشتی خراب از تمام کشورهایی که دائماً در سواحل آن رفت و آمد کرده اند ، وجود دارد.
6- پرچم موریتانی که برای اولین بار در ۲۲ مارس ۱۹۵۹ معرفی شده و در ۱ آوریل ۱۹۵۹ به رسمیت شناخته شد به عنوان پرچم ملی و نشان ملی شناخته میشود. طی یک همه پرسی که در تاریخ ۵ اوت ۲۰۱۷ توسط رئیس جمهور وقت موریتانی محمد ولد عبدالعزیز صورت گرفت، دو نوار قرمز رنگ به پایین و بالای پرچم موریتانی اضافه شده و از تاریخ ۱۵ اوت ۲۰۱۷ به عنوان پرچم رسمی جدید موریتانی شناخته شد.
...............................................................
آشنایی با کشورها (74) : آفریقای جنوبی