از میلان تا سپاهان؛ تاریخچه جام جهانی باشگاه‌ها (قسمت شانزدهم)

طرفداری | به‌مناسبت نزدیک شدن به مسابقات جام جهانی باشگاه‌های 2025، به مرور تاریخچه قدیمی و طولانی بازی‌های باشگاهی بین قاره‌ای که بعدها به جام باشگاه‌های جهان شهرت یافت، می‌پردازیم. 

در جام باشگاه‌های جهان، تیم‌های آمریکای جنوبی مثل جام بین قاره‌ای برتر از اروپایی‌ها هستند؛ تا پایان سال 2007، قهرمانان کوپا لیبرتادورس 3 جام و قهرمانان لیگ قهرمانان اروپا تنها یک جام دارند. 

قسمت‌های پیشین تاریخچه جام بین‌ قاره‌ای

1. خشم برنابئو، قدرت‌نمایی رئال مادرید و ظهور سلطان پله (1960 تا 1962)
2. دنیا زیر پای اینتر با سبک نوین هررا (1963 تا 1965)
3. رئال مادرید یا منچستریونایتد فرقی ندارد، اروپا تسلیمِ آمریکای جنوبی (1966 تا 1968)
4. خشونت آرژانتینی‌ها، دستگیری بازیکن میلان و ترس آژاکس (1969 تا 1971)
5. مأموریت ناکام «کُشتن» کرویف و قهرمانی خاص اتلتیکو مادرید (1972 تا 1974)
6. بایرن مونیخِ افسانه‌ای طعم قهرمانی را چشید (1975 تا 1977)
7. مالمو سوئد - المپیا پاراگوئه؛ باورتان می‌شود این یک فینال جهانی بود؟ (1978 تا 1980)
8. انگلیسی‌ها آن‌قدر که فکر می‌کنید قوی نبودند (1981 تا 1983)
9. یوونتوس اولین قهرمان تمام جام‌های جهان (1984 تا 1986)
10. شروع حکمرانی میلان آریگو ساکی (1987 تا 1989)
11. ناکامی بارسلونا در اولین حضور (1990 تا 1992)
12. باختن میلان به تیم‌های دست‌کم گرفته‌شده قصه غریبی نیست (1993 تا 1995)
13. یوونتوس، دورتموند و رئال مادرید، شروع سلطه اروپا (1996 تا 1998)
14. اولین دوره جام باشگاه‌های جهان، سرافکندگی رئال مادرید و منچستریونایتد (1999 تا 2000)
15. پورتوی ساخت مورینیو، آخرین قهرمان جام بین قاره‌ای (2001 تا 2004)

جام باشگاه‌های جهان 2005 | سائوپائولو 1-0 لیورپول؛ این‌بار جرارد نتوانست معجزه کند

در سال 2005، جام باشگاه‌های جهان جایگزین جام بین قاره‌ای شد اما نام اسپانسری «تویوتا کاپ» و میزبانی یوکوهامای ژاپن همچنان ادامه یافت. در نسخه آزمایشی جام باشگاه‌های جهان، تیم‌ها به دو گروه تقسیم شدند اما در اولین دوره رسمی برگزاری، قرار شد 6 قهرمان هر قاره در ژاپن به رقابت بپردازند. مزیت قهرمانان اروپا و آمریکای جنوبی این بود که از نیمه‌نهایی وارد تورنمنت می‌شدند و 4 قهرمان قاره‌های ضعیف‌تر، در یک مرحله قبل وارد رقابت می‌شدند.

تخصیص سهمیه‌ها نیز به این شکل بود:

• لیورپول (قهرمان لیگ قهرمانان اروپا 05-2004)، سائوپائولو (قهرمان کوپا لیبرتادورس 2005)، الاهلی مصر (قهرمان لیگ قهرمانان آفریقا 2005)، الاتحاد عربستان (قهرمان لیگ قهرمانان آسیا 2005)، ساپریسا کاستاریکا (قهرمان جام قهرمانان کونکاکاف 2005)، سیدنی اف‌سی (قهرمان جام باشگاه‌های اقیانوسیه 2005)

در یک‌چهارم نهایی، الاتحاد عربستان یک بر صفر موفق شد الاهلی مصر را شکست دهد و حریف سائوپائولو شد. ساپریسا از کاستاریکا هم مقابل سیدنی اف‌سی استرالیا با نتیجه‌ای مشابه پیروز شد تا به لیورپول برخورد کند. 

الاتحاد مقابل سائوپائولو با نتیجه 3-2 باخت تا راهی دیدار رده‌بندی شود. لیورپول هم مقابل ساپریسا، مطابق انتظار برنده شد و با برتری 3-0 به فینال رسید. در رده‌بندی ساپریسا از کاستاریکا شگفتی بزرگی خلق کرد و با پیروزی 3-2 مقابل الاتحاد، به مقام سوم جام باشگاه‌های جهان رسید. در فینال اما سائوپائولو با تک گل مینیرو موفق شد بر لیورپول، قهرمان اروپا که با معجزه استانبول یکی از حماسی‌ترین قهرمانی‌های تاریخ فوتبال را کسب کرده بود، پیروز و قهرمان شود. 

روجریو سنی، دروازه‌بان بزرگِ سائوپائولو به‌عنوان بهترین بازیکن این مسابقات برگزیده شد. 

جام باشگاه‌های جهان 2006 | اینترناسیونال 1-0 بارسلونا؛ قهرمان اروپا بازهم ناکام ماند

مثل سال گذشته، جام باشگاه‌های جهان 2006 نیز در ژاپن و به میزبانی یوکوهاما برگزار شد و فرمت نیز مثل سال 2005 با حضور 6 قهرمان قاره‌ای بود. شرکت‌کنندگان این جام به شرح زیر بودند:

بارسلونا (قهرمان لیگ قهرمانان 06-2005)، اینترناسیونال برزیل (قهرمان کوپا لیبرتادورس 2006)، الاهلی مصر (قهرمان لیگ قهرمانان آفریقا 2006)، جونبوک موتورز کره جنوبی (قهرمان لیگ قهرمانان آسیا 2006)، آمِریکا مکزیک (قهرمان جام قهرمانان کونکاکاف 2006) و اوکلندسیتی نیوزیلند (جام قهرمانان اقیانوسیه 2006)

در بازی افتتاحیه، الاهلی به راحتی مقابل اوکلندسیتی پیروز شد و به قهرمان کوپا لیبرتادورس، اینترناسیونال برخورد کرد. آمریکا از مکزیک هم قهرمان آسیا را یک بر صفر شکست داد تا حریف بارسلونا شود. الاهلی با وجود یک بازی خوب، 2-1 به اینترناسیونال باخت و بارسلونا با برد 4-0 توانست آمِریکا را نابود کند. در رده‌بندی الاهلی مصر با پیروزی 2-1 مقابل تیم مکزیکی، به عنوان سومی رسید.

در فینال، با وجود اینکه بارسلونا از ستارگانی مثل رونالدینیو، دکو و ساموئل اتوئو بهره‌مند بود، در یک ضدحمله قافیه را باخت و گل دقیقه 82 آدریانو گابیرو، تیم برزیلی را قهرمان کرد. محمد ابوتریکه، هافبک تهاجمی الاهلی مصر با زدن سه گل، آقای گل مسابقات شد و با وجود قهرمانی اینترناسیونال، دکو از بارسلونا بود که توپ طلای مسابقات را دریافت کرد. 

جام باشگاه‌های جهان 2007 | بوکاجونیورز 2-4 میلان؛ اولین قهرمان اروپایی تاریخ تورنمنت

جام باشگاه‌های جهان 2007 با دو دوره گذشته، یک تفاوت مهم داشت و از این دوره، کشور میزبان با یک نماینده وارد این تورنمنت می‌شد تا تعداد تیم‌های شرکت‌کننده در جام باشگاه‌های جهان به 7 برسد. 

طبق قانون، قبل شروع مرحله یک‌چهارم نهایی مسابقه‌ای بین نماینده میزبان و نماینده اقیانوسیه برگزار می‌شد تا برنده، حریف نماینده آسیا شود. سپاهان ایران، تنها نماینده تاریخ فوتبال ایران در جام باشگاه‌های جهان با یک خوش‌شانسی به تورنمنت سال 2007 رسید؛ طلایی‌پوشان در فینال لیگ قهرمانان آسیای 2007 مقابل اوراواردز ژاپن شکست خوردند اما با توجه به قهرمانی تیم ژاپنی در آسیا، سهمیه نماینده میزبان به نایب‌قهرمان آسیا اختصاص یافت. 

در سال 2007، این تیم‌ها در جام باشگاه‌های جهان شرکت کردند:

• میلان (قهرمان لیگ قهرمانان اروپا 07-2006)، بوکاجونیورز (قهرمان کوپالیبرتادورس 2007)، اتوال دو ساحل تونس (قهرمان لیگ قهرمانان آفریقا 2007)، اوراوا ردز ژاپن (قهرمان لیگ قهرمانان آسیا 2007)، پاچوکا مکزیک (قهرمان جام باشگاه‌های کونکاکاف 2007)، سپاهان ایران (نایب‌قهرمان لیگ قهرمانان آسیا 2007 به‌عنوان نماینده میزبان)، وایتاکر یونایتد نیوزیلند (قهرمان لیگ قهرمانان اقیانوسیه 2007)

سپاهان در اولین مسابقه، شکست سختی بر وایتاکر یونایتد تحمیل کرد اما در پیروزی 3-1 آن‌ها مقابل نماینده نیوزیلند، هیچ بازیکنی از ایران برای طلایی‌پوشان گل نزد؛ عماد رضا (دو بار) و عبدالوهاب ابوالهیل گل‌های سپاهان را زدند و هادی عقیلی به اشتباه دروازه خودی را باز کرد. در بازی بعدی، سپاهان بازهم به اوراواردز باخت و این بار شکست‌شان 3-1 بود. محمود کریمی در دقیقه 80 گل بی‌فایده سپاهان را زد و نکته جالب این‌که عقیلی بازهم گل به‌خودی زد!

اتوال دو ساحل در دیگر بازی یک‌چهارم نهایی، یک بر صفر مقابل پاچوکا پیروز شد تا حریف بوکاجونیورز شود و در نیمه نهایی با نتیجه مشابه به بوکاجونیورز باخت تا قهرمان کوپا لیبرتادورس راهی فینال شود. در دیگر مسابقه نیمه‌نهایی هم میلانِ کارلو آنچلوتی با تک گل کلارنس سیدورف مقابل اوراوا ردز پیروز شد.

در بازی فینال، بوکاجونیورز و میلان، دو تیمی که قبلاً هم در جام بین قاره‌ای مقابل هم قرار گرفته بودند، به مصاف هم رفتند. ستاره این بازی، پیپو اینزاگی بود که دو گل زد و دو گل دیگر از کاکا و الساندرو نستا، گل‌های پالاسیو و لدسما را خنثی کردند تا میلان، اولین قهرمان اروپایی تاریخ جام باشگاه‌های جهان شود. 

واشینگتن از اوراوا ردز با سه گل توانست آقای گل شود و کاکا توپ طلای مسابقات را از آن خود کرد؛ هادی عقیلی هم با دو گل به‌خودی، یک رکورد منفی عجیب را به نام خود زد.