طرفداری | فوتبال ترکیه در سالهای اخیر از یک مقصد نسبتاً فرعی برای ستارههای نامدار، به یکی از جذابترین بازارهای نقل و انتقالات فوتبال اروپا تبدیل شده است؛ بازاری که دستمزدهای خالص و قراردادهای تجاری قابلتوجهی ارائه میدهد، اما در کنار جذابیتهای مالی، سابقهای از قراردادهای پرریسک و پروژههای ناموفق نیز دارد.
ورود محمد صلاح به ترکیه، تازهترین نمونه از تغییر جایگاه سوپرلیگ این کشور در بازار فوتبال است. تصاویری که روز چهارشنبه از حضور مهاجم مصری در استانبول منتشر شد، بهخوبی میزان استقبال هواداران ترکیهای از یک ستاره بینالمللی را نشان میداد؛ هزاران هوادار برای استقبال از خرید جدید ترابزون سپور در فرودگاه حاضر شدند و تمام مراحل انتقال، از تستهای پزشکی تا امضای قرارداد دو ساله، با حساسیت زیادی دنبال شد.
صلاح در حالی راهی ترابزون سپور شده که در سالهای اخیر نامهای بزرگی از فوتبال اروپا و لیگ حرفهای عربستان نیز مسیر مشابهی را انتخاب کردهاند. با این حال، تجربه همه بازیکنان و مربیان سرشناس در ترکیه موفق نبوده است. همین دوگانگی باعث شده یکی از مدیران برنامه شناختهشده فوتبال درباره انتقال بازیکنان به ترکیه تعبیر جالبی به کار ببرد: اعداد و ارقام خوب هستند، اما این انتقال با یک هشدار سلامتی همراه است.
چرا ترکیه برای ستارهها جذاب شده است؟
یکی از مهمترین دلایل افزایش جذابیت فوتبال ترکیه، ساختار پرداخت دستمزدهاست. قراردادهای بازیکنان در این کشور میتوانند به شکلی تنظیم شوند که رقم اعلامشده، مبلغ خالص دریافتی بازیکن باشد، نه مبلغ ناخالصی که بعد از پرداخت مالیات کاهش پیدا میکند.
به همین دلیل، قرارداد محمد صلاح با ترابزون سپور توجه زیادی را به خود جلب کرده است. مهاجم مصری قرار است حداقل ۱۴.۵ میلیون پوند در هر فصل به صورت خالص دریافت کند و پاداشها نیز جدا از این مبلغ محاسبه خواهند شد. ارزش واقعی این قرارداد را میتوان تقریباً معادل دریافت بیش از ۵۰۰ هزار پوند در هفته به صورت خالص در بریتانیا دانست. یکی از مدیران برنامه ترکیهای در توضیح این ساختار میگوید:
در اصل، پول آنها به صورت خالص پرداخت میشود. مسئولیت مالیاتی بر عهده بازیکن نیست و باشگاه مالیات او را پرداخت میکند.
این موضوع به معنای نبود مالیات بر درآمد در ترکیه نیست؛ بلکه باشگاهها میتوانند پرداخت مالیات مربوط به قرارداد بازیکن را بر عهده بگیرند. همین مسئله باعث شده سوپرلیگ ترکیه در زمینه ارائه قراردادهای پردرآمد، به رقیبی جدی برای لیگ حرفهای عربستان تبدیل شود. در سالهای اخیر، عربستان به مهمترین مقصد ستارههای بزرگ فوتبال جهان تبدیل شده بود؛ اما روند ارائه قراردادهای بسیار سنگین به نظر میرسد نسبت به دوره اوج خود کاهش یافته است.
اگرچه کریستیانو رونالدو قرارداد جدیدی با النصر امضا کرده، اما شرایط بازار برای بسیاری از بازیکنان دیگر تغییر کرده است. برونو فرناندز یک سال پیش درباره پیشنهادی برای انتقال به خاورمیانه صحبت کرد، اما در نهایت تصمیم گرفت در منچستریونایتد بماند. کوین دی بروین نیز پس از پایان قراردادش با منچسترسیتی، به عنوان بازیکن آزاد راهی ناپولی شد.
صلاح نیز با وجود آنکه میتوانست از منظر تجاری گزینهای ایدهآل برای پروژه فوتبال عربستان باشد، در نهایت ترکیه را انتخاب کرد؛ انتخابی که نشان میدهد سوپرلیگ ترکیه در حال تبدیل شدن به یکی از گزینههای جدی برای ستارههای بزرگ است. این روند را میتوان در فهرست بازیکنانی که تابستان امسال لیگ حرفهای عربستان را ترک کردند نیز مشاهده کرد. ریاض محرز، جورجینیو واینالدوم و کریس اسمالینگ، همگی سابقه قهرمانی در لیگ برتر انگلیس را دارند و پس از پایان قراردادهایشان عربستان را ترک کردند. جون دوران، مارسلو بروژوویچ، فرانک کسیه و عبداله دوکوره نیز در میان بازیکنان جداشده قرار داشتند.
در مقابل، باشگاههای ترکیه در همین تابستان فعالیت گستردهای در بازار نقلوانتقالات داشتهاند. میسون گرینوود اکنون برای فنرباحچه بازی میکند و ناتان آکه نیز به این تیم پیوسته است. بشیکتاش هم لیاندرو تروسار را به خدمت گرفته؛ بازیکنی که تنها چند ماه پیش همراه آرسنال قهرمانی در لیگ برتر انگلیس را جشن گرفته بود.
آیا باشگاههای ترکیه واقعاً توان پرداخت این مبالغ را دارند؟
در نگاه نخست، پاسخ به این سؤال چندان ساده نیست. چهار باشگاه بزرگ فوتبال ترکیه یعنی گالاتاسارای، فنرباحچه، بشیکتاش و ترابزون سپور، در مجموع بیش از یک میلیارد یورو، معادل حدود ۸۷۰ میلیون پوند، بدهی دارند. با این حال، میزان بدهی الزاماً به معنای نبود نقدینگی نیست. این باشگاهها همچنان منابع درآمدی و تجاری قابلتوجهی در اختیار دارند و میتوانند برای جذب بازیکنان بزرگ، قراردادهایی با دستمزد بالا ارائه کنند.
گالاتاسارای نمونهای روشن از این شرایط است. این باشگاه زمین محل برگزاری تمرینات خود در فلوریا را به شهرداری کلانشهر استانبول فروخت. رقم دقیق این معامله اعلام نشد، اما گزارشها ارزش آن را بیش از ۴۰۰ میلیون پوند عنوان کردند. گالاتاسارای همچنین حق نامگذاری ورزشگاه علی سامی ین را به فروش رسانده و این ورزشگاه اکنون با نام رامس پارک شناخته میشود.
همین ورزشگاه فصل گذشته شاهد پیروزی گالاتاسارای مقابل لیورپول بود؛ دیداری که ویکتور اوسیمن در آن گل پیروزی تیم ترکیهای را به ثمر رساند. مهاجم نیجریهای بعدها با انتقالی به ارزش ۷۵ میلیون یورو، معادل ۶۵ میلیون پوند از ناپولی جدا شد؛ بازیکنی که پیشتر تا آستانه پیوستن به چلسی نیز پیش رفته بود. فنرباحچه نیز از مدل متفاوتی برای تأمین منابع مالی استفاده کرده است. علی کوچ، رئیس سابق این باشگاه، از یکی از ثروتمندترین خانوادههای ترکیه میآید و همین موضوع بخشی از توان مالی فنرباحچه در دوران حضور او در رأس باشگاه را توضیح میدهد.
با این حال، این باشگاه تنها به سرمایه مستقیم متکی نبوده و در زمینه شناسایی استعدادها و فروش آنها با سود قابلتوجه نیز عملکرد موفقی داشته است. فردی کادیاوعلو یکی از نمونههای این سیاست بود که با انتقالی به ارزش ۳۰ میلیون یورو راهی برایتون در لیگ برتر انگلیس شد. آردا گولر نیز با انتقالی به ارزش ۲۸ میلیون یورو به رئال مادرید پیوست. چنین معاملاتی به باشگاههای ترکیه اجازه میدهد بخشی از هزینههای سنگین نقلوانتقالاتی و دستمزد بازیکنان بزرگ را جبران کنند.
راز تأمین مالی قرارداد محمد صلاح
در مورد ترابزون سپور نیز به نظر میرسد قرارداد محمد صلاح تنها با اتکا به منابع سنتی باشگاه تأمین نشده باشد و قراردادهای اسپانسرینگ نقش مهمی در تأمین مالی آن داشته باشند. ترابزون سپور با شرکتهایی مانند ترکیش ایرلاینز و خودروساز برقی توگ قراردادهای تجاری دارد. جالب آنکه تنها مدت کوتاهی پس از نهایی شدن انتقال صلاح، ترکیش ایرلاینز از برقراری پروازهای مستقیم میان قاهره و ترابزون خبر داد؛ اتفاقی که میتواند نشاندهنده ظرفیت تجاری گسترده حضور یک ستاره جهانی در این شهر باشد.
ترابزون سپور همچنین در بازار نقلوانتقالات از محل فروش بازیکنان درآمد قابلتوجهی داشته است. این باشگاه کریست اینائو اولای را در تابستان امسال با قراردادی به ارزش ۲۶ میلیون یورو به فیورنتینا فروخت و به این ترتیب، فضای مالی بیشتری برای فعالیت در بازار نقلوانتقالات به دست آورد.
سالها پیش، انتقال بازیکنان سرشناس به ترکیه بیشتر با ستارههایی ارتباط داشت که قصد داشتند سالهای پایانی دوران حرفهای خود را در محیطی متفاوت سپری کنند. رابین فن پرسی پس از قهرمانی در لیگ برتر انگلیس با منچستریونایتد به فنرباحچه پیوست. داریوش واسل، مهاجم سابق تیم ملی انگلیس، نیز در سال ۲۰۰۹ هنگام ورود به ترکیه برای انتقال به آنکاراگوچو با استقبال گسترده هواداران روبهرو شد؛ استقبالی که حتی خود او را نیز شگفتزده کرده بود.
اما تصویر فوتبال ترکیه در بازار نقلوانتقالات تغییر کرده است. امروز حضور در سوپرلیگ دیگر الزاماً به معنای پایان دوران حرفهای یک بازیکن یا آخرین ایستگاه پیش از بازنشستگی نیست. بازیکنانی در سنین و شرایط مختلف حرفهای، ترکیه را به عنوان مقصدی جدی انتخاب میکنند. با این حال، سابقه این لیگ بدون حاشیه نیست.
در گذشته گزارشهایی درباره تأخیر در پرداخت دستمزد بازیکنان یا دریافت نشدن کامل مبالغ قراردادها منتشر شده بود. در برخی موارد نیز باشگاهها تلاش میکردند در صورت مصدومیت بازیکن یا خارج شدن او از برنامههای فنی، از پرداخت کامل تعهدات مالی خودداری کنند. البته بازیکنان از یک حمایت قانونی نیز برخوردارند؛ بر اساس قانونی که در فوتبال ترکیه وجود دارد، اگر دستمزد یک بازیکن برای مدت سه ماه پرداخت نشود، او میتواند به صورت آزاد از باشگاه جدا شود.
همه این موارد نشان میدهد که جذابیت مالی فوتبال ترکیه را نمیتوان نادیده گرفت، اما قراردادهای بزرگ الزاماً به معنای پروژههای موفق نیستند. سه سال پیش، باشگاههای ترکیه تلاش گستردهای برای جذب ستارههای بزرگ انجام دادند و برخی از این انتقالها در ابتدا بسیار پر سر و صدا بودند؛ با این حال، همه آنها مطابق انتظار پیش نرفتند.
ویلفرد زاها در سال ۲۰۲۳ به عنوان یکی از مهمترین خریدهای آزاد بازار به گالاتاسارای پیوست. اما حضور او در ترکیه تنها یک فصل ادامه داشت و در فصل بعد به صورت قرضی راهی لیون شد. سپس فصل گذشته به شارلوت افسی در لیگ برتر فوتبال آمریکا (MLS) منتقل شد.
ادرسون، دروازهبان برزیلی، نیز نمونه دیگری از شرایط پیچیده این بازار است. او تنها یک فصل پس از انتقال از منچسترسیتی به فنرباحچه، طبق گزارشهای گسترده خواهان جدایی از این باشگاه شده است. ادرسون زمانی به فنرباحچه پیوست که ژوزه مورینیو هدایت این تیم را بر عهده داشت، اما سرمربی پرتغالی در ابتدای فصل از سمت خود برکنار شد؛ اتفاقی که شرایط پروژه ورزشی باشگاه را نیز تغییر داد.
فوتبال ترکیه اکنون بیش از هر زمان دیگری توانسته خود را به عنوان بازاری جدی برای ستارههای بینالمللی مطرح کند. دستمزدهای خالص، حمایت مالی مالکان، قراردادهای اسپانسرینگ، درآمد حاصل از فروش بازیکنان و استقبال فوقالعاده هواداران، همگی عواملی هستند که این کشور را به مقصدی جذاب تبدیل کردهاند.
از سوی دیگر، بدهیهای سنگین باشگاهها، تغییرات مدیریتی و فنی، سابقه اختلافات مالی و نمونههایی از انتقالهای ناموفق نشان میدهند که این بازار همچنان با ریسکهای قابلتوجهی همراه است. به همین دلیل، انتقال محمد صلاح به ترابزون سپور را نمیتوان صرفاً یک قرارداد بزرگ دیگر دانست. این انتقال میتواند نشانهای از تغییر جایگاه فوتبال ترکیه در بازار جهانی باشد؛ لیگی که دیگر نمیخواهد تنها مقصد ستارههای سالهای پایانی فوتبالشان باشد و اکنون تلاش میکند با استفاده از قدرت مالی و تجاری خود، با لیگهای ثروتمند منطقه رقابت کند. اما همانطور که تجربه برخی ستارههای بزرگ نشان داده، در فوتبال ترکیه اعداد و ارقام میتوانند بسیار جذاب باشند؛ فقط باید حاشیههای قرارداد را نیز با همان دقت بررسی کرد.
منبع: تلگراف