اختصاصی طرفداری - شاید بارها جملاتی مشابه از زبان گزارشگران مختلف فوتبال شنیده باشید که چرا داور از VAR استفاده نکرد یا چرا کمک داور دیر پرچم زد، اشتباهاتی که به دلیل عدم تسلط به پروتکلهای کمک داور ویدئویی است. استفاده از کمک داور ویدئویی یا VAR از سال 2018 با تصویب برد بینالمللی فوتبال به شکل رسمی وارد قوانین پرطرفدارترین ورزش جهان شد و در جام جهانی 2018 روسیه هم به اجرا گذاشته شد، با وجود گذشت بیش از 2 سال از اجرای این قانون هنوز عده زیادی از چگونگی اجرای پروتکلهای مرتبط به کمک داور ویدئویی آگاهی کامل ندارند.
چه مواردی توسط VAR چک میشود؟
تمام صحنههای اتفاق افتاده در طول 90 دقیقه توسط کمک داور ویدئویی بررسی میشوند اما VAR تنها در 4 مورد اجازه دخالت و مشورت دادن به داور وسط دارد:
- گل شدن یا نشدن
- پنالتی بودن یا نبودن
- کارت قرمز مستقیم
- تشخیص بازیکن اشتباه برای کارت زرد یا قرمز
در صورت وقوع هر یک از 4 مورد فوق و در صورت موافق نبودن اتاق VAR با رای اولیه داور، کمک داور ویدئویی نظر خود را به داور وسط اعلام میکند. در این حالت سه گزینه در اختیار داور مسابقه قرار دارد:
- قبول کردن رای VAR بدون بازبینی مجدد
- بازبینی مجدد توسط دستگاه کنار زمین
- رد کردن مشورت VAR حتی بدون بازبینی
در موارد واضحی مانند آفساید، اوت شدن یا نشدن توپ و محل وقوع خطا (داخل یا خارج محوطه جریمه) معمولا داور وسط بدون بازبینی مجدد رای داوران VAR را میپذیرد. در سایر موارد داور وسط شخصا با کمک دستگاه کنار زمین تصویر را از زاویهای که اتاق VAR برای او آماده کرده بازبینی میکند. گزینه سوم و رد کردن نظر VAR بدون مشورت بسیار نادر است و به ندرت اجرا میشود.
نکات مهم در مورد VAR
- داور وسط همواره باید برای هر صحنه اعلام رای کند و نمیتواند بدون اعلام رای منتظر کمک VAR بماند، رای اولیه داور وسط فقط در صورتی که اشتباه بودن آن واضح و آشکار باشد مورد بازبینی مجدد قرار میگیرد.
- محدودیت زمانی در مورد بازبینی فیلم وجود ندارد و بازبینی میتواند تا زمان حصول نتیجه طول بکشد.
- تصمیم نهایی همواره توسط داور وسط گرفته میشود، داوران اتاق VAR مثل دو کمک داور کنار زمین و همینطور داور چهارم فقط دارای نقش مشورتی میباشند.
- اگر بازی قطع شده و اتاق VAR در حال چک کردن صحنه مشکوکی باشد، داور وسط با اشاره به گوش خود شروع مجدد مسابقه را به تاخیر خواهد انداخت.
- اگر بازی متوقف شده و دوباره راه بیفتد، داور دیگر حق بازبینی صحنه را ندارد به جز مواردی که بازیکنی اشتباها به جای بازیکن دیگر جریمه شده باشد یا خطای شدید منجر به اخراج اتفاق بیفتد.
- در مورد گل یا پنالتی، صحنه از ابتدای حمله منجر به این اتفاق توسط VAR چک میشود تا خطایی توسط تیم مهاجم در مسیر به ثبت رسیدن گل (یا اعلام پنالتی) رخ نداده باشد.
- در هنگام زدن ضربات پنالتی، خطای دروازهبان برای زود حرکت کردن از روی خط یا خطای مهاجمین و مدافعین برای ورود زودهنگام به محوطه توسط VAR بررسی میشود.
- در موارد مشکوک به آفساید کمک داور باید پرچم خود را با تاخیر و پس از تعیین تکلیف صحنه خطرناک بالا بیاورد. دلیل این قانون جلوگیری نکردن از به ثبت رسیدن گلهای سالم است.
- در صورتی که داوران VAR با تصمیم داور وسط موافق باشند با سکوت خود رای داور وسط را تایید میکنند. هرچند که میتوانند برای بالا بردن اعتماد به نفس داور موافقت خود را نیز به شکل شفاهی به داور اعلام کنند.
چند باور اشتباه
- کارتهای زرد و همینطور کارت زرد دوم منجر به اخراج توسط VAR بازبینی نمیشود. در مورد کارت زرد کمک داور ویدئویی تنها در حالتی دخالت میکند که معتقد به کارت قرمز مستقیم باشد.
- مواردی مثل ضربه کرنر و ضربات ایستگاهی حوالی محوطه جریمه (حتی اگر در نهایت منجر به گل شوند) توسط کمک داور ویدئویی بازبینی نمیشوند.
- در صورتی که بعد از یک صحنه مشکوک بازبینی مجدد انجام نشد و مکالمهای نیز بین داور وسط و اتاق VAR صورت نگرفت، این به معنی عدم مداخله کمک داور ویدئویی نیست، بلکه نشان دهنده موافقت اتاق VAR با نظر داور وسط است.
- در مسابقاتی که با VAR برگزار میشوند، دیر پرچم زدن به معنی ضعف کمک داور نیست بلکه پروتکلهای کمک داور ویدئویی وی را ملزم به تاخیر در بالا بردن پرچم کرده است.
- مراجعه داور وسط برای بازبینی صحنه به دستگاه کنار زمین به معنی عدم موافقت کمک داور ویدئویی با رای اولیه داور است، در این حالت احتمال تغییر رای بسیار زیاد خواهد بود.