تاریخچه کیت‌های جام جهانی؛ وقتی برای کرایوف پیراهن متفاوت با بقیه بازیکنان هلند طراحی شد

در ادامه مطالب تاریخچه کیت‌ها در جام جهانی به سراغ چهار دوره سوم این تورنمنت رفتیم؛ پس از درخشش آدیداس در رقابت با پوما، حالا این برند به یکی از بزرگترین شرکت‌های تولید کیت در این دوران تبدیل شده است. از جام جهانی 1974، آدیداس که پیش از آن با کفش‌های ورزشی‌اش مشهور شده بود(خصوصا پس از معجزه برن در فینال جام جهانی 1954) رسما وارد تجارت تولید کیت تیم‌های ملی شد. جام جهانی ۱۹۷۴ را می‌توان نخستین نمایش بزرگ آدیداس در صحنه جهانی دانست؛ جایی که سه خط معروف این برند روی پیراهن بسیاری از تیم‌ها دیده می‌شد و برای اولین بار، سازنده کیت‌ها به اندازه خود لباس‌ها مورد توجه قرار گرفت.

جام جهانی 1970؛ اولین‌باری که یک تیم ازلباس سوم استفاده کرد

 در جام جهانی ۱۹۷۰ مکزیک، تیم ملی انگلیس یک اتفاق تاریخی را رقم زد و به نخستین تیم تاریخ جام جهانی تبدیل شد که از لباس سوم استفاده کرد. انگلیسی‌ها برای دیدار مرحله گروهی مقابل چکسلواکی، طبق برنامه قرار بود با پیراهن دوم خود که رنگی آبی روشن (آبی آسمانی) داشت به میدان بروند. اما پیش از مسابقه مشخص شد که در پخش تلویزیونی سیاه‌وسفید، رنگ آبی روشن انگلیس و پیراهن سفید چکسلواکی شباهت زیادی به یکدیگر پیدا می‌کنند و تشخیص دو تیم برای بینندگان دشوار خواهد بود. به همین دلیل، انگلیس تصمیم گرفت به جای لباس دوم، از یک پیراهن قرمز استفاده کند. به این ترتیب، سه‌شیرها برای نخستین بار در تاریخ جام جهانی با لباس سوم به میدان رفتند و یک رکورد تاریخی را به نام خود ثبت کردند.

از دیگر نکات قابل توجه کیت‌های این دوره، کنار گذاشتن پیراهن‌های آستین بلند است. در حالی که در جام‌های جهانی دهه‌های ۱۹۳۰ تا ۱۹۶۰ استفاده از پیراهن‌های آستین‌بلند کاملاً رایج بود، در جام جهانی ۱۹۷۰ تقریباً تمام تیم‌ها و بازیکنان با لباس‌های آستین‌کوتاه به میدان رفتند تا بهتر با گرمای مکزیک کنار بیایند.

جام جهانی ۱۹۷۰ نخستین دوره‌ای بود که برزیل در تمام مسابقات خود با پیراهن زرد معروفش به میدان رفت. سلسائو در شش بازی این تورنمنت، از مرحله گروهی تا فینال، هیچ‌گاه نیازی به استفاده از لباس دوم پیدا نکرد و همواره با پیراهن زرد، شورت آبی و جوراب سفید بازی کرد.

زرد بودن کیت برزیل در تمام بازی‌هایش چه اهمیتی دارد؟

در مطالب قبلی گفتیم که بعد از فاجعه ماراکانا، برزیلی‌ها رنگ سفید را کنار گذاشتند و پس از انتخاب رنگ زرد به‌عنوان رنگ اصلی کیت تیم ملی‌شان، با شعار «ما زرد می‌پوشیم تا برنده شویم» در تورنمنت‌های بعدی حاضر شدند. گرچه سلسائو در جام جهانی 1958 با شکست سوئد موفق به قهرمانی شده بود، به دلیل تشابه رنگ دو تیم مجبور شده بود با پیراهن آبی به میدان برود و در جام جهانی 1962 هم با اینکه موفق شدند دومین قهرمانی خود را جشن بگیرند اما در همه بازی‌ها کیت اول و زرد رنگ خود را نپوشیدند زیرا در دیدار نیمه‌نهایی مقابل شیلی (میزبان مسابقات)، هر دو تیم رنگ اصلی مشابهی داشتند؛ برزیل زرد می‌پوشید و شیلی قرمز. برای جلوگیری از تداخل در تلویزیون‌های سیاه‌وسفید آن زمان، برزیل مجبور شد از لباس دوم آبی‌رنگ خود استفاده کند و با همان پیراهن آبی نیز ۴-۲ پیروز شد. در نتیجه، جام جهانی 1970 اولین دوره‌ای است که آن‌ها به شعار خود کامل عمل کردند: همه بازی‌ها را زرد پوشیدند و همه را پیروز شدند!

 جام جهانی 1974؛ وقتی آدیداس به‌دلیل قرارداد کرایوف با رقیب برای او کیت متفاوت طراحی کرد!

 جام جهانی ۱۹۷۴ فقط با فوتبال چشم‌نواز هلند و درخشش یوهان کرایوف به یاد آورده نمی‌شود؛ این تورنمنت یکی از مشهورترین داستان‌های تاریخ کیت‌های فوتبال را هم در خود جای داده است. در آن سال، فدراسیون فوتبال هلند با آدیداس قرارداد داشت و تمام بازیکنان تیم ملی با پیراهن‌های سه‌خط این شرکت به میدان می‌رفتند. اما یوهان کرایوف، ستاره و کاپیتان هلند، یک قرارداد شخصی با پوما داشت؛ رقیب اصلی آدیداس. کرایوف نمی‌خواست روی لباسش نماد تبلیغاتی برند رقیب اسپانسر شخصی خود را نمایش دهد و به همین دلیل حاضر نشد پیراهن استاندارد سه‌خطه هلند را بپوشد.

پس از مذاکرات میان طرفین، راه‌حلی عجیب پیدا شد؛ آدیداس برای کرایوف نسخه‌ای اختصاصی از همان پیراهن هلند تولید کرد که به جای سه عدد خط معروف، فقط دو خط روی آستین و شورت آن دیده می‌شد. به این ترتیب، در حالی که تمام بازیکنان هلند با سه خط آدیداس بازی می‌کردند، کرایوف با پیراهنی تقریباً مشابه اما دوخطه وارد زمین می‌شد.

 چرا آلمان در جام جهانی 1974 با آدیداس همکاری نکرد؟

 شاید یکی از سوالاتی که ذهن مخاطبان را درگیر می‌کند، این است که چرا تیم ملی آلمان علی‌رغم خاطره خوشی که با کفش‌های آدیداس در جام جهانی 1954 داشت، درحالی که خودش میزبان جام جهانی 1974 بود و آدیداس کیت 11 تیم از 16 تیم حاضر در این دوره را طراحی کرده بود، با این کمپانی همکاری نکرد؟ یک نکته جالب تاریخی اینجاست که آلمان غربی در جام جهانی ۱۹۷۴ آدیداس بود، اما لوگو و سه خط آدیداس روی پیراهنش دیده نمی‌شد. در واقع کیت قهرمان جهان در سال ۱۹۷۴ توسط شرکت اِریما تولید شده بود؛ شرکتی که در آن زمان زیرمجموعه آدیداس محسوب می‌شد. فدراسیون فوتبال آلمان غربی اجازه نداده بود لوگوی آدیداس یا سه خط معروف این برند روی پیراهن مسابقه قرار بگیرد، هرچند لباس‌های تمرینی و سایر تجهیزات تیم توسط آدیداس تأمین می‌شد. داستان آلمان شرقی متفاوت است. آلمان شرقی به دلیل شرایط سیاسی و قرار داشتن در بلوک شرق، کیت‌هایش را خودش و به‌صورت داخلی تولید می‌کرد و جزو معدود تیم‌های جام جهانی ۱۹۷۴ بود که همچنان از طراحی‌های خانگی (IN-HOUSE) استفاده می‌کرد.

از دیگر نکات قابل توجه کیت‌های این دوره از جام جهانی، زعیر است که لقب خود یعنی «پلنگ‌ها» را روی پیراهن خود قرار داد اما این ابتکار، ادامه یک سنت چندین ساله در طراحی کیت‌ها است که توضیحات کامل آن را در یکی از قسمت‌های مجموعه ویدئوهای تاریخچه کیت‌های جام جهانی داده‌ایم.

جام جهانی 1978؛ وقتی فرانسه کیت یک تیم محلی آرژانتین را پوشید

 جام جهانی ۱۹۷۸ آرژانتین یکی از عجیب‌ترین داستان‌های تاریخ کیت‌های فوتبال را رقم زد؛ اتفاقی که باعث شد تیم ملی فرانسه به جای پیراهن خودش، با لباس یک باشگاه محلی آرژانتینی بازی کند. در دیدار مرحله گروهی بین فرانسه و مجارستان هر دو تیم با کیت اصلی خود وارد ورزشگاه شدند. مشکل اینجا بود که هر دو پیراهن غالباً سفید بودند؛ فرانسه با پیراهن سفید، شورت سفید و جوراب سفید و مجارستان نیز با ترکیبی بسیار مشابه در ورزشگاه حاضر شده بود. طبق برنامه، مجارستان باید لباس دوم خود را همراه می‌آورد اما این اتفاق نیفتاد و ناگهان برگزارکنندگان با یک بحران روبه‌رو شدند.

در نهایت از باشگاه محلی به‌نام اتلتیکو کیمبرلی کمک گرفته شد. این باشگاه آرژانتینی پیراهن‌های سبز و سفید راه‌راه خود را در اختیار فرانسه قرار داد تا بازیکنان فرانسوی با آن به میدان بروند.

 به این ترتیب، فرانسه در یکی از مسابقات جام جهانی با پیراهنی بازی کرد که نه توسط فدراسیون فوتبال فرانسه طراحی شده بود، نه لوگوی تیم ملی را داشت و نه حتی متعلق به یک تیم ملی بود! جالب‌تر اینکه فرانسوی‌ها با همین پیراهن قرضی نیز عملکرد خوبی داشتند و با نتیجه ۳-۱ مجارستان را شکست دادند.

آدیداس اولین اسپانسر کیت تیم ملی ایران در جام جهانی

 جام جهانی ۱۹۷۸ را می‌توان یکی از مهم‌ترین نقاط عطف تاریخ تولیدکنندگان کیت دانست. در این دوره، آدیداس طراحی و تأمین لباس ۱۰ تیم از ۱۶ تیم حاضر را بر عهده داشت؛ آماری که نشان می‌داد این برند آلمانی به تدریج در حال تسلط بر بازار کیت‌های ملی است. در میان تیم‌های تحت پوشش آدیداس، نام تیم ملی ایران نیز دیده می‌شد. ایران که نخستین حضور خود در جام جهانی را تجربه می‌کرد، با پیراهنی به میدان رفت که سه خط معروف آدیداس روی آستین‌های آن دیده می‌شد.

 نکته جالب اینجاست که آدیداس در دهه ۱۹۷۰ توجه ویژه‌ای به تیم‌های تازه‌وارد جام جهانی داشت. چهار سال پیش از آن، در جام جهانی ۱۹۷۴، هائیتیِ تازه‌وارد نیز از کیت‌های آدیداس استفاده کرده بود و در سال ۱۹۷۸ هم ایران به جمع تیم‌های تحت پوشش این برند اضافه شد. آدیداس به خوبی می‌دانست که حضور تیم‌های جدید در بزرگ‌ترین ویترین فوتبال جهان، فرصت مناسبی برای دیده شدن محصولاتش در بازارهای تازه است.

جام جهانی 1982؛ آغاز همکاری رسمی آلمان و آدیداس

 جام جهانی ۱۹۸۲ اسپانیا نقطه عطفی در تاریخ کیت‌های تیم ملی آلمان بود. در حالی که آدیداس از دهه‌ها قبل تأمین‌کننده تجهیزات فوتبال آلمان محسوب می‌شد، این نخستین جام جهانی‌ای بود که تیم ملی آلمان غربی با کیتی به میدان رفت که به طور رسمی توسط آدیداس طراحی و برندینگ شده بود. همکاری آلمان و آدیداس از آن دوران آغاز شد و تا به امروز ادامه دارد.

تیم ملی الجزایر در جام جهانی ۱۹۸۲ یکی از عجیب‌ترین جزئیات تاریخ کیت‌های جام جهانی را به نام خود ثبت کرد. الجزایری‌ها در آن تورنمنت دو دست لباس متفاوت در اختیار داشتند که روی هر دو، نام این کشور روی سینه نقش بسته بود؛ اما نکته عجیب این بود که فونت استفاده‌شده در دو کیت کاملاً یکسان نبود. در پیراهن سبز اصلی الجزایر، نام کشور با یک فونت ضخیم و زاویه‌دار نوشته شده بود، اما روی پیراهن سفید دوم تیم، از فونتی متفاوت با طراحی ساده‌تر استفاده شده بود.

از دیگر نکات قابل توجه کیت راه راه سفید-قرمز تیم ملی لهستان در این دوره از جام جهانی است که نسخه دوم کیت اولشان بود و در بعضی از بازی‌ها بجای کیت اصلی پوشیده شد.