طرفداری | کامبک، تلاقیِ شیرینترین و تلخترین احساسات فوتبال است؛ در یک سو، شکست ناگهان رنگ رؤیا به خود میگیرد و در سمتی دیگر، شوکِ از دستدادن، ضربان قلب را متوقف میکند و کاخ امیدها رو مقابل چشمانتان فرو میریزد.
بخش اول مطلب: کامبکهای برتر ادوار جام جهانی؛ اراده قهرمانِ یکدست، سایه فاشیسم و تراژدی ماراکانازو
بخش دوم مطلب: کامبکهای برتر ادوار جام جهانی؛ معجزه برن، ترمیم غرور یک ملت و رامشدن طوفان زرد
جام جهانی 1970؛ انتقام آلمان غربی از انگلیس
یکی از تماشاییترین کامبکهای جام جهانی در مرحله یکچهارم نهایی جام جهانی ۱۹۷۰ و در تقابل آلمان غربی و انگلیس رقم خورد. این رویارویی تجدید دیدار فینال جنجالی ۱۹۶۶ ومبلی نیز محسوب میشد، جایی که آلمانیها تشنه انتقام بودند و سهشیرها سودای تکرار قهرمانی را در سر داشتند.
پیش از مسابقه، یک شوک ناگهانی در اردوی انگلیس اتفاق افتاد و گوردون بنکس، دروازهبان این تیم، به صورت مرموز و ناگهانی دچار مسمومیت شد. با این حال، شاگردان سر الف رمزی بازی را با ریتم خوبی آغاز کردند و طی دقایق 31 و 49 توسط آلن مولری و مارتینز پیترز به گل دست یافتند. سهشیرها که صعود را قطعی میدانستند، در اقدامی غافلگیرکننده بابی چارلتون را به دلیل استراحت تعویض کردند.
تعویض بحثبرانگیز چارلتون، فرصت را برای «قیصر» فراهم کرد؛ فرانتس بکنبائر در دقیقه 69 اختلاف را به یک گل کاهش دهد. با تعویضهای طلایی هلموت شون، آلمان تهاجمیتر شد و در دقیقه ۸۲، اووه زلر نتیجه را 2-2 کرد تا بازی به وقتهای اضافه کشیده شود. در دقیقه 108، در حالی که انگلیسیها تخلیه فیزیکی شده بودند، بمبافکن از راه رسید؛ گرد مولر در چند قدمی دروازه، کامبک دیدنی آلمان غربی را تکمیل کرد.
تبعات این مسابقه برای فوتبال انگلیس تا سالها باقی ماند. بابی چارلتون از تیم ملی خداحافظی کرد و شایعات مسمومیت عمدی گوردون بنکس تا دههها خوراک تئوریهای توطئه فوتبال بود. در سمت مقابل، آلمان غربی با این کامبک روحیهبخش راهی نیمهنهایی شد تا «بازی قرن فوتبال» را مقابل ایتالیا برگزار کند.
جام جهانی 1974؛ کسی بمبافکن را مهار کند
در بررسی برترین کامبکهای جام جهانی 1974 باید به مسابقه فینال این رقابتها بپردازیم؛ نبردی بین هلند و آلمان غربی که تقابل دو مکتب فکری متمایز و جنگ سردی فوتبالی بود. هلند با «توتال فوتبال» و رهبری یوهان کرایف، فوتبال جهان را متحول کرده بود و در سمت دیگر، آلمان غربی با هدایت هلموت شون و کاپیتانی فرانتس بکنبائر بر پایه یک نظم بینظیر، یک قدرت جهانی به شمار میرفت.
در همان دقیق نخست بازی، پس از استارت انفجاری یوهان کرایف، هانس شوارتزنبک و اولی هوینس او را سرنگون کردند؛ برای اولین بار در تاریخ فینالها، داور نقطه پنالتی را نشان داد تا یوهان نیسکنس سریعترین گل دیدارهای نهایی را به ثمر برساند. پس از این گل، هلندیها که مغرور شده بودند، با اعتمادبهنفس بالا به سبک همیشگی خود یعنی حفظ توپ و گردش سریع پاسها ادامه میدادند.
در دقیقه 25 یک پنالتی جنجالی دیگر از راه رسید و اینبار سهم آلمان غربی بود. پنالتی که با دایو برند هولتسنباین به دست آمد و او سالها بعد اعتراف کرد که خطایی در کار نبود. پس از اینکه پل برایتنر بازی را به تساوی کشاند، تصور میشد نیمه اول با نتیجه 1-1 همراه میشود، اما گرد مولر افسانهای در دقیقه 43 با یک ضربه دیدنی پیروزی 2-1 آلمان غربی را رقم زد.
این شکست آغازگر سندروم ناکامی نسل طلایی هلند در فینالها شد. در سمت مقابل، با وجود شیرینی این قهرمانی، کام آلمان غربی تلخ شد. گرد مولر که خسته بود و انرژی نداشت، در 28 سالگی از تیم ملی خداحافظی کرد. گفته میشود یکی از دلایل او برای این تصمیم، جلوگیری فدراسیون فوتبال آلمان از حضور همسران و شریکهای زندگی بازیکنان در مهمانی قهرمانی تیم بود.
1978؛ بگذارید یکبار هم سهم هلند باشد
در جام جهانی ۱۹۷۸ و فرمت خاص آن دوره که شامل دو مرحله گروهی بود، یکی از حساسترین دیدارها در دور دوم میان هلند و ایتالیا برگزار شد؛ مسابقهای که عملاً دیدار نیمهنهایی رقابتها محسوب میشد. لالههای نارنجی بدون یوهان کرایف مقابل تیمی قرار گرفته بودند که با هستهای از بازیکنان یوونتوس، چشمنوازترین فوتبال جام را ارائه میداد.
نیمه اول با یک کابوس بهتمام معنا برای هلند آغاز شد. در دقیقه 18، ارنی برندتس با مشاهده حرکت روسی به سمت دروازه، با یک تکل اشتباه دروازه خودی را گشود و دروازهبان تیمش را مصدوم کرد. با این حال، روایت دیوانهوار این مدافع جوان در نیمه دوم به اوج رسید و او سرنوشت بازی را رقم زد. برنتدس در دقیقه 49 با یک شلیک دیدنی از پشت محوطه، باز هم نامش را به لیست گلزنان بازی اضافه کرد؛ اما اینبار برای هلند.
شاگردان ارنست هاپل که روحیه گرفته بودند، مزد شجاعت خود را دریافت کردند. در دقیقه 76، آری هان از فاصله نزدیک به ۳۰ متری ضربهای سهمگین و کاتدار را روانه دروازه آتزوری کرد که توپ پس از برخورد به تیر عمودی به تور چسبید و با میخکوب کردن زوف، کامبک ۲-۱ و صعود رویایی لالههای نارنجی را رقم زد.
پس از شکست زجرآور ایتالیا، رسانههای این کشور که دینو زوف را مقصر میدانستند، او را تا مرز بازنشستگی پیش بردند. اگرچه او دروازهاش را حفظ کرد و 4 سال بعد جواب منتقدانش را داد. هلند نیز برای دومین بار متوالی راهی فینال شد و در یک دیدار جنجالی مقابل آرژانتین، باز هم ناکام ماند.
1982؛ گلهای دیوانهوار برزیل مقابل شوروی
جذابترین و تماشاییترین کامبک جام جهانی ۱۹۸۲، در همان مرحله گروهی و در ورزشگاه رامون سانچز پیزخوان، در تقابل برزیل و شوروی ثبت شد. مسابقه برای سلسائوی هجومی با یک شوک بزرگ آغاز شد. در دقیقه ۳۴، اندری بال از حدود ۳۰ متری شوتی نهچندان خطرناک را روانه دروازه والدیر پرس کرد، اما با اشتباه عجیبب سنگربان برزیل، شوروی به گل اول بازی دست یافت.
در نیمه دوم، در حالی که داور اسپانیایی قضاوت بحثبرانگیزی داشت، شورویِ خشمگین تقریباً آماده برگزاری یک جشن بزرگ بود. در دقیقه ۷۵، در اوج ناامیدی زردها، سوکراتس با دو حرکت فنی زیبا، مدافعان شوروی را از پیش رو برداشت و دروازه رینات داسایف، بهترین دروازهبان جهان در آن زمان، را باز کرد. اما اوج کار در دقیقه ۸۸ رقم خورد؛ ادر برای ثبت یکی از زیباترین گلهای تاریخ جام جهانی، توپ را به زیبایی بالا برد و با یک راکت تمامعیار، کامبک 2-1 برزیل را تکمیل کرد.
این شکست جنجالی، خشم شدید مقامات مسکو را به دلیل «اشتباهات داوری» برانگیخت و فیفا بلافاصله داور مسابقه را از ادامه تورنمنت کنار گذاشت. برزیل هم با وجود نبوغ و استعداد تحسینبرانگیز بازیکنانش، چند هفته بعد در ماراتنی بیرحمانه مغلوب ایتالیای پائولو روسی شد و از رسیدن به جام ناکام ماند.
