طرفداری | تساوی ۳-۳ لوانته و سویا در روز دوشنبه نمونه‌ای از تغییر چهره دقایق پایانی لالیگا بود؛ مسابقه‌ای که دو گل تعیین‌کننده آن پس از دقیقه ۹۴ به ثمر رسید. بررسی آمار فصل‌های اخیر نشان می‌دهد گلزنی در این بازه، برخلاف یک دهه پیش، دیگر رویدادی استثنایی نیست و فرصت بیشتری برای تغییر نتیجه بازی‌ها فراهم کرده است.
در دقیقه ۹۴:۳۰، ایساک رومرو که تازه از روی نیمکت وارد زمین شده بود، نتیجه را ۳-۲ به سود سویا کرد. اما لوانته هنوز فرصت داشت و ایفئانی اندوکوئه در دقیقه ۹۹:۱۱ بازی را به تساوی ۳-۳ کشاند؛ زمانی که حدود یک دهه قبل، یک مسابقه لالیگا معمولاً نزدیک به شش دقیقه بود که تمام شده بود. متن گزارش برای این بخش دیرهنگام مسابقه از تعبیر «منطقه وارینی» استفاده می‌کند.
آمار استتس پرفورم نشان می‌دهد در ۹ فصل پیش از ورود VAR، از فصل ۱۰-۲۰۰۹ تا فصل ۱۸-۲۰۱۷، تنها ۲۸ گل در لالیگا از دقیقه ۹۴ به بعد به ثمر رسید و شمار گل‌های از دقیقه ۹۵ به بعد فقط ۸ گل بود؛ سه فصل نیز بدون هیچ‌یک از گل‌های دیرهنگام مورد اشاره گزارش به پایان رسید. از فصل ۱۹-۲۰۱۸، نخستین فصل استفاده از VAR، این ارقام به‌ترتیب به ۱۷۶ و ۱۱۹ گل رسیده‌اند. در پنج فصل کامل اخیر، شمار گل‌های از دقیقه ۹۵ به بعد در هر فصل حدود ۲۰ گل بوده است.
پیش از VAR، از هر ۳۳۸ گل لالیگا یکی از دقیقه ۹۴ به بعد زده می‌شد؛ اکنون این نسبت یک گل از هر ۴۶ گل است. «منطقه چزارینی»، نامی برگرفته از گل دیرهنگام رناتو چزارینی برابر مجارستان در سال ۱۹۳۱، دیگر برای توصیف همه این لحظات کافی نیست: گاهی حتی دقیقه ۱۰۰ هم آخرین دقیقه بازی نیست.
وقت بیشتر؛ اما نقش VAR چقدر است؟
بر اساس داده‌های اوپتا، میانگین زمان نیمه دوم مسابقات پیش از VAR، ۴۸ دقیقه و ۲۳ ثانیه بود؛ یعنی کمی بیش از سه دقیقه وقت اضافه. این رقم در فصل ۲۴-۲۰۲۳ به ۵۱ دقیقه و ۱۷ ثانیه، معادل بیش از شش دقیقه وقت اضافه، رسید. به همین ترتیب، زمان میانگین سوت پایان از دقیقه ۹۳:۲۳ به دقیقه ۹۶:۱۷ رسید. با طولانی‌تر شدن مسابقات، دقیقه ۹۴ نیز بیش از گذشته به بخشی از زمان معمول بازی تبدیل شده است.
با این حال، هم‌زمانی این تغییر با ورود VAR به معنای آن نیست که کمک‌داور ویدیویی به‌تنهایی علت جهش گل‌های دیرهنگام است. ایتورالده گونسالس، داور پیشین و کارشناس داوری آس و کادنا سر، درباره تأثیر VAR گفت:
VAR باعث نشده زمان بازی بیشتر یا کمتر شود. فقط به‌خاطر وقفه‌های بیشتر، از پویایی فوتبال کم کرده است؛ نه چیزی بیشتر.
آمار سه فصل نخست پس از ورود VAR نیز جهش فوری را نشان نمی‌دهد: در این فصل‌ها به‌ترتیب ۱۱، ۱۳ و ۶ گل از دقیقه ۹۴ به بعد ثبت شد. نقطه تغییر فصل ۲۲-۲۰۲۱ بود؛ میانگین زمان نیمه دوم نسبت به فصل قبل، با افزایش یک دقیقه و ۱۵ ثانیه‌ای از ۴۹:۱۴ به ۵۰:۲۹ رسید که بزرگ‌ترین افزایش در این مجموعه آماری است. هم‌زمان، شمار گل‌های دیرهنگام از ۶ به ۳۰ افزایش یافت و در فصل ۲۴-۲۰۲۳ به اوج ۳۶ گل رسید.
در سپتامبر ۲۰۲۱ و پس از هفت هفته، نتیجه ۱۳ مسابقه در وقت اضافه تعیین شده بود؛ سه برابر مقطع مشابه فصل قبل. این اتفاق در دوره‌ای رخ داد که داوران زمان ازدست‌رفته را بیشتر جبران می‌کردند. کمیته فنی داوران در فوریه ۲۰۲۲ اعلام کرد میانگین وقت اضافه هر مسابقه با افزایشی ۲۹ درصدی، از ۵:۵۳ به ۷:۳۴ رسیده است. در ماه اوت، لوئیس مدینا کانتالخو، رئیس این کمیته، درباره وقت اضافه آن فصل گفت:
این فصل ممکن است وقت اضافه حتی به ۱۵ دقیقه برسد.
ایتورالده درباره نسبت دادن این تغییر به یک دستور مشخص توضیح داد:
این‌طور نیست که برای فصل ۲۲-۲۰۲۱ دستورالعمل مشخصی صادر شده باشد. هر سال همه نهادهای داوری می‌خواهند بازی پویاتر باشد، کمتر متوقف شود و زمان بیشتری به بازی اختصاص پیدا کند.
وقت اضافه، زمان بازی مؤثر را جبران می‌کند؟
طولانی‌تر شدن مسابقه لزوماً به معنای افزایش زمان بازی مؤثر نیست. ایتورالده درباره اتکا به عدد وقت اضافه گفت:
ماجرای وقت اضافه یکی از بزرگ‌ترین دروغ‌هاست. مسئله اصلی این است که چقدر زمان بازی مؤثر داشته‌اید.
او برای توضیح این تفاوت به دو مسابقه از هفته اخیر اشاره می‌کند که هر دو در نیمه اول دو دقیقه و در نیمه دوم شش دقیقه وقت اضافه داشتند. با این حال، زمان بازی مؤثر در دیدار آلاوس و اتلتیکو مادرید ۶۲:۵۹ بود و در دیدار رئال سوسیداد و دپورتیوو به ۵۶:۵۹ رسید. ایتورالده درباره مقایسه این دو مسابقه گفت:
اگر بخواهیم منصف باشیم، وقت اضافه بازی رئال سوسیداد باید ۱۲ دقیقه می‌بود. یک تیم شش دقیقه فرصت کمتری برای گلزنی داشته است. با وقت‌های اضافه، زمان بازی مؤثر ازدست‌رفته را جبران نمی‌کنید؛ نمی‌توانید آن را کامل برگردانید، غیرممکن است.
گل‌هایی که امتیاز جابه‌جا می‌کنند
گل‌های دیرهنگام فقط به آمار گلزنی اضافه نکرده‌اند. از ۱۷۶ گل ثبت‌شده از دقیقه ۹۴ به بعد، ۹۹ گل نتیجه نهایی را تغییر داده‌اند: ۴۹ گل تساوی را به پیروزی تبدیل کرده و ۵۰ گل تیمی را از شکست به تساوی رسانده‌اند. حاصل این تغییرات، ۱۴۸ امتیازی است که تیم‌ها هنگام عبور ساعت بازی از دقیقه ۹۴ در اختیار نداشتند. از آن ۹۹ گل، ۷۱ گل از دقیقه ۹۵ به بعد به ثمر رسیده است. بازیکنان ذخیره نیز زننده ۹۳ گل از مجموع ۱۷۶ گل بوده‌اند.
رئال مادرید در سه فصل کامل اخیر، پنج مسابقه را با گل‌های از دقیقه ۹۴ به بعد برده است؛ آخرین مورد با گل کیلیان امباپه برابر رایو وایکانو در دقیقه ۹۹:۳۴ رقم خورد. بارسلونا در این بازه پنج امتیاز به دست آورده و به همان اندازه امتیاز از دست داده است. ویارئال با ۱۷ گل، ۱۵ امتیاز نجات داده؛ در مقابل، هر پنج گل اوساسونا از دقیقه ۹۴ به بعد به پیروزی انجامیده است.
والنسیا با ۱۳ گل، از نظر شمار گل در رتبه دوم قرار دارد، هرچند فقط دو گلش به پیروزی منجر شده‌اند. در میان بازیکنان، الکساندر سورلوث با پنج گل، بیشترین گل را در «منطقه وارینی» زده است؛ دو گل او در مونتجوئیک، یکی با پیراهن ویارئال و دیگری با پیراهن اتلتیکو مادرید، به ثمر رسیده‌اند. دیرترین گل این مجموعه نیز متعلق به انس اونال است که در دقیقه ۱۰۵:۱۵ برای ختافه در زمین کادیس گل تساوی را زد؛ بیش از یک‌ربع ساعت پس از دقیقه ۹۰.
سویا؛ درگیرترین تیم فصل جاری با گل‌های دیرهنگام
در فصل جاریِ مورد اشاره گزارش، سویا در چهار گل از هفت گل ثبت‌شده از دقیقه ۹۴ به بعد نقش داشته است. این تیم با گل پکه فرناندز در دقیقه ۹۶:۱۳ رایو را شکست داد، اما برابر اسپانیول در دقیقه ۹۷:۱۰ پیروزی را از دست داد. بازی با لوانته نیز در کمتر از پنج دقیقه، از برتری سویا به تساوی رسید.
این روند فقط به فصل جاری محدود نیست. سویا از فصل ۱۹-۲۰۱۸ در بازه پس از دقیقه ۹۴، ۱۳ امتیاز از دست داده است؛ به‌اندازه سلتا. در مقابل، تنها چهار امتیاز به دست آورده و بدترین تراز لالیگا را در این بازه دارد. در مجموع، ثبت هفت گل دیرهنگام در ۷۸ مسابقه فصل جاری نشان می‌دهد اگر همین روند ادامه یابد، شمار گل‌های از دقیقه ۹۴ به بعد می‌تواند تا پایان فصل از ۳۰ گل عبور کند.
دیدگاهها